Coronavaccin tijdens de zwangerschap

Overzicht

Wereldwijd zijn inmiddels grote aantallen zwangere vrouwen gevaccineerd tegen de infectie met het coronavirus. De eerste resultaten zijn geruststellend: er worden geen nadelige gevolgen gezien voor de zwangerschap en het ongeboren kind. Dit is in overeenstemming met de zeer uitgebreide ervaring met diverse andere niet-levende vaccins tijdens de zwangerschap. De multidisciplinaire werkgroep COVID-19 en Zwangerschap adviseert alle zwangere vrouwen om zich te laten vaccineren, zodra zij volgens de landelijke vaccinatiestrategie in aanmerking komen. Bij voorkeur met Pfizer of Moderna. Bij IVF is hun advies om het vaccinatiemoment met je behandelaar af te stemmen. Ook bij kinderwens mag gevaccineerd worden. Er worden geen nadelige gevolgen van de coronavaccins op de vruchtbaarheid verwacht.

Let op

  • Na vaccinatie kan soms koorts optreden. Behandel (hoge) koorts in de zwangerschap met paracetamol.
  • Laat ten minste 14 dagen tussen de 22 wekenprik en het coronavaccin zitten.

Risico indeling

  • Waarschijnlijk veilig Dit geneesmiddel kan gebruikt worden tijdens de zwangerschap. Maar indien mogelijk heeft een geneesmiddel uit de categorie ‘Meest veilig’ de voorkeur. Bijvoorbeeld omdat er meer onderzoek is gedaan naar dat middel (zie tekst ‘Meer weten’).
    • - moderna vaccin
    • - pfizer vaccin (comirnaty)
  • Risico onbekend Over gebruik van dit geneesmiddel tijdens de zwangerschap is geen of onvoldoende informatie beschikbaar. Het is niet mogelijk om een uitspraak te doen over de veiligheid. Kies bij voorkeur voor een middel waarvan meer bekend is over de veiligheid.
    • - astrazeneca vaccin (vaxzevria)
    • - janssen vaccin

Wel of niet vaccineren tijdens de zwangerschap?
Het advies aan alle zwangere vrouwen is om zich te laten vaccineren. De zwangerschap zelf geeft namelijk een verhoogd risico op een ernstiger beloop van COVID-19, zeker in het derde trimester. Zie hiervoor onze kennispagina over coronavirus infectie (COVID-19) tijdens de zwangerschap.
Dit advies is nog meer van belang bij zwangere vrouwen die daarnaast nog andere risicofactoren hebben, zoals obesitas, diabetes, of ernstige chronische nier-, lever, long- of hartaandoeningen.

Veiligheid van coronavaccins voor de zwangerschap en het ongeboren kind
Bij de start van de vaccinatieprogramma’s was de veiligheid van de coronavaccins bij zwangere vrouwen nog niet onderzocht. Zwangere vrouwen zijn niet geïncludeerd in de clinical trials. Wel raakten een aantal vrouwelijke deelneemsters aan deze trials onbedoeld zwanger rondom de vaccinatie. (1)
Inmiddels zijn in de VS meer dan 136.000 zwangere vrouwen in de reguliere programma's gevaccineerd en geregistreerd bij V-safe (het Amerikaans monitoringssysteem). Van deze vrouwen zijn er meer dan 5100 in het zwangerschapsregister van V-safe opgenomen. Deze groep vrouwen, veelal werkzaam in de zorg, is gevaccineerd met Pfizer of Moderna. De gegevens zijn nog niet volledig geanalyseerd, maar de voorlopige analyse van ongeveer 4000 zwangerschappen met ruim 700 geboortes laat geen aanwijzingen zien voor nadelige gevolgen zoals miskraam, preterme geboorte of small-for-gestational-age. (6) Ook in andere studies met ruim 1400 bevallen vrouwen waren er geen aanwijzingen voor een verhoogd risico op nadelige effecten bij het kind. (12, 15) Veel zwangeren zijn nog niet bevallen, de informatie is dus nog beperkt. 

Overgang van antilichamen naar het kind tijdens de zwangerschap
Antilichamen opgewekt door het vaccin kunnen in het tweede en/of derde trimester naar het kind getransporteerd worden. Op deze manier kan de moeder bescherming tegen COVID-19 aan het kind meegeven, als er voldoende tijd (minstens 2 tot 3 weken) zit tussen de vaccinatie en de bevalling. Een aantal case reports en series beschrijft transfer van antilichamen in navelstrengbloed na vaccinatie tijdens de zwangerschap met het vaccin van Moderna en Pfizer (ongeveer 160 zwangerschappen). (2-5, 7-8, 13)

Bijwerkingen voor de zwangere vrouw zelf
Bijwerkingen zoals die ook bij andere gevaccineerden te verwachten zijn, zoals koorts en een rode prikplekreactie, zijn ook bij zwangeren mogelijk. (3,6-7, 9) Koorts tijdens de zwangerschap dient met paracetamol behandeld te worden. Hoge koorts kan nadelige effecten hebben voor het kind. Ook een (ernstige) allergische reactie op een vaccin kan nadelig zijn voor de zwangerschap en moet adequaat behandeld worden.

Vruchtbaarheid bij de vrouw en bij de man na coronavaccinatie
Er zijn geen studies in mensen gedaan die het verband tussen de coronavaccins en vruchtbaarheid hebben onderzocht. De diertoxiciteitsstudies van de fabrikanten laten geen aanwijzingen zien voor nadelige gevolgen op de vruchtbaarheid. (10, RIVM) Andere virale vaccins laten eveneens geen nadelige gevolgen op de vruchtbaarheid zien. Nadelige gevolgen na het coronavaccin worden daarom niet verwacht. In een kleine case serie bij stellen in een IVF procedure worden geen bijzonderheden gezien na vaccinatie met het Pfizer vaccin. (11) Een studie in 45 mannen met het Pfizer of Moderna vaccin laat geen nadelige gevolgen op de semen parameters zien. (14) 

Coronavaccin en de 22 wekenprik
Het RIVM geeft aan dat het beter is als er ten minste 14 dagen tussen de 22 wekenprik en het coronavaccin zitten. Een langer interval is namelijk beter voor de evaluatie van potentiële bijwerkingen van de vaccins. Mochten er na de vaccinatie bijwerkingen zoals koorts optreden dan is het beter om de andere vaccinatie uit te stellen tot na herstel van de klachten. 

Belangrijke links
Het standpunt van het European Network of Teratology Information Services (ENTIS).
Het standpunt “vaccinatie tegen COVID-19 rondom zwangerschap en kraambed” van de multidisciplinaire werkgroep COVID-19 & Zwangerschap.
De website van de European Medicines Agency (EMA) en van de Society for Maternal-Fetal Medicine (SMFM).
Voor meer algemene informatie over de vaccinontwikkeling, zie de website van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Microbiologie


  • Male V. Are COVID-19 vaccines safe in pregnancy? Nature reviews. Immunology. 2021-03-03;
  • Gilbert P, Rudnick C. Newborn Antibodies to SARS-CoV-2 detected in cord blood after maternal vaccination BMC Pediatr. 2021-02-03;(1):138
  • Gray KJ, et al. COVID-19 vaccine response in pregnant and lactating women: a cohort study American journal of obstetrics and gynecology. 2021-03-24;
  • Mithal LB, Otero S, Shanes ED. Cord Blood Antibodies following Maternal COVID-19 Vaccination During Pregnancy American journal of obstetrics and gynecology. 2021-04-01;
  • Rottenstreich A, Zarbiv G, Oiknine-Djian E. Efficient maternofetal transplacental transfer of anti- SARS-CoV-2 spike antibodies after antenatal SARS-CoV-2 BNT162b2 mRNA vaccination Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America. 2021-04-03;
  • Shimabukuro T T, et al. Preliminary Findings of mRNA Covid-19 Vaccine Safety in Pregnant Persons The New England Journal of Medicine. 2021-04-21;
  • Collier AY, et al. Immunogenicity of COVID-19 mRNA Vaccines in Pregnant and Lactating Women JAMA. 2021-05-13;
  • Beharier O, et al. Efficient maternal to neonatal transfer of antibodies against SARS-CoV-2 and BNT162b2 mRNA COVID-19 vaccine. The Journal of clinical investigation. 2021-05-20;
  • Kalyan Kadali RA, et al. Adverse effects of COVID-19 mRNA vaccines among pregnant women: A cross-sectional study on healthcare workers with detailed self-reported symptoms. American journal of obstetrics and gynecology. 2021-06-09;
  • Bowman CJ, et al. Lack of effects on female fertility and prenatal and postnatal offspring development in rats with BNT162b2, a mRNA-based COVID-19 vaccine Reproductive toxicology. 2021-05-28;103:28-35
  • Orvieto R, Noach-Hirsh M, Segev-Zahav A. Does mRNA SARS-CoV-2 vaccine influence patients' performance during IVF-ET cycle? Reproductive biology and endocrinology. 2021-05-13;19(1):69
  • Bookstein Peretz S, et al. Short-term outcome of pregnant women vaccinated by BNT162b2 mRNA COVID-19 vaccine. Ultrasound in obstetrics & gynecology : the official journal of the International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology. 2021-07-01;
  • Zdanowski W, Waśniewski T. Evaluation of SARS-CoV-2 Spike Protein Antibody Titers in Cord Blood after COVID-19 Vaccination during Pregnancy in Polish Healthcare Workers: Preliminary Results. Vaccines. 2021-06-19;9(6)
  • Gonzalez DC, et al. Sperm Parameters Before and After COVID-19 mRNA Vaccination. JAMA. 2021-06-17;
  • Goldshtein I, et al. Association Between BNT162b2 Vaccination and Incidence of SARS-CoV-2 Infection in Pregnant Women. JAMA. 2021-07-12;

Laatst bijgewerkt op 22-07-2021


Bij elke zwangerschap is er een basisrisico van 10 tot 15% op een miskraam en van 2 tot 4% op het krijgen van een baby met een aangeboren afwijking. De informatie bij zwangerschap gaat over de vraag of dit risico groter wordt door gebruik van het geneesmiddel of vaccin. Daarnaast bespreken we diverse andere risico’s voor het ongeboren kind, zoals de kans op vroeggeboorte of een laag geboortegewicht. De informatie bij borstvoeding is gebaseerd op het mogelijke risico voor de zuigeling, uitgaande van een gezonde, voldragen baby van 0 tot 2 maanden. Bij een te vroeg geboren, kleine, lichte of zieke baby moet men extra voorzichtig zijn. Een oudere zuigeling is juist minder kwetsbaar. We gaan bij zwangerschap en borstvoeding uit van de gebruikelijke dosering, zonder dat de patiënt daarbij andere geneesmiddelen gebruikt. Of het gebruik van een geneesmiddel de beste keuze is, en welk geneesmiddel in dat geval de voorkeur heeft, kan per persoon en per situatie verschillen. Daarom is goed overleg tussen zorgverlener en patiënt essentieel. Deze informatie is bedoeld ter ondersteuning van dit overleg en kan de medische zorg niet vervangen.