Tuberculosemiddelen tijdens de zwangerschap
Overzicht

Een actieve tuberculose infectie tijdens de zwangerschap moet behandeld worden. Ethambutol, isoniazide en rifampicine hebben de voorkeur. Ook pyrazinamide mag worden gebruikt tijdens de zwangerschap.

Let op

  • Bij isoniazide is het van belang dat de zwangere vrouw 10 mg pyridoxine (vitamine B6) per dag gebruikt.
  • Bij gebruik van isoniazide of pyrazinamide tijdens de zwangerschap moet de leverfuncties van moeder gecontroleerd worden.  

Risico indeling
  • Meest veilig Dit geneesmiddel is -binnen deze groep- de veiligste keuze voor gebruik tijdens de zwangerschap. Er is, in onderzoek of in de praktijk, geen verhoogd risico gevonden op aangeboren afwijkingen of andere nadelige effecten op de zwangerschap.
    • - ethambutol
    • - isoniazide
    • - rifampicine
  • Waarschijnlijk veilig Dit geneesmiddel kan gebruikt worden tijdens de zwangerschap. Maar indien mogelijk heeft een geneesmiddel uit de categorie ‘Meest veilig’ de voorkeur. Bijvoorbeeld omdat er meer onderzoek is gedaan naar dat middel (zie tekst ‘Meer weten’).
    • - pyrazinamide
  • Risico onbekend Over gebruik van dit geneesmiddel tijdens de zwangerschap is geen of onvoldoende informatie beschikbaar. Het is niet mogelijk om een uitspraak te doen over de veiligheid. Kies bij voorkeur voor een middel waarvan meer bekend is over de veiligheid.
    • - bedaquiline
    • - rifabutine

Tuberculose tijdens de zwangerschap
Het risico van het niet behandelen van een actieve tuberculose tijdens de zwangerschap is voor moeder en kind groter dan het risico van het toe te passen middel. Tuberculose tijdens de zwangerschap vergroot de kans op vroeggeboorte en een laag geboortegewicht. Ook is congenitale tuberculose beschreven. Bij afwezigheid van tekenen van een actieve tuberculose kan de behandeling worden uitgesteld tot na de zwangerschap. Bij een HIV-infectie, of bij immunosuppressie, is het risico op het actief worden van de tuberculose vergroot. Behandeling wordt dan niet uitgesteld.

Studies over de geneesmiddelen tijdens de zwangerschap
Ethambutol, isoniazide en rifampicine gebruik tijdens de zwangerschap is het best onderzocht. Over pyrazinamide zijn minder gegevens bekend. Over het gebruik van bedaquiline en rifabutine zijn weinig tot geen gegevens bekend.

Rifampicine
Bij gebruik van rifampicine is incidenteel verhoogde bloedingsneiging  bij de pasgeborene gemeld. Het is niet duidelijk of vitamine-K-profylaxe aan de moeder vóór de bevalling zinvol is. De placentapassage van vitamine K is slecht. Geef eenmalig parenteraal vitamine K aan de pasgeborene direct na de bevalling.

Isoniazide en pyrazinamide
Zowel isoniazide als pyrazinamide zijn toxisch voor de lever van de zwangere. Rifampicine kan de toxiciteit van isoniazide voor de lever vergroten. Tijdens de zwangerschap is de kans op een door isoniazide geïnduceerde hepatitis twee- tot viermaal groter dan bij niet-zwan­gere vrouwen.

Resistentie
Als de bacterie ongevoelig is voor de voorkeursmiddelen, weeg dan de ernst van de tuberculose af tegen de (onbekende) risico’s van de behandeling met andere middelen. Overweeg in dat geval de aminoglycosiden, chinolonen, linezolid en rifabu­tine.  

De informatie op deze pagina is gebaseerd op gebruik van het geneesmiddel in de aanbevolen dosering, zonder dat de patiënt daarbij andere geneesmiddelen gebruikt. Welk geneesmiddel de beste keuze is, kan per persoon en per situatie verschillen. Daarom is goed overleg tussen zorgverlener en patiënt essentieel. Bij elke zwangerschap is er een basisrisico van 10 tot 15% op een miskraam en van 2 tot 4% op het krijgen van een baby met een aangeboren afwijking. De informatie bij zwangerschap gaat over de vraag of dit risico groter wordt door gebruik van het geneesmiddel. De informatie over borstvoeding is gebaseerd op het mogelijke risico voor de zuigeling, uitgaande van een gezonde, voldragen baby van 0 tot 2 maanden. Bij een te vroeg geboren, kleine, lichte of zieke baby moet men extra voorzichtig zijn. Een oudere zuigeling is juist minder kwetsbaar.