Epilepsie en vaccinatie

Overzicht

Uit onderzoek blijkt dat vaccinaties geen epilepsie veroorzaken. Wel kunnen vaccinaties een epileptische aanval uitlokken bij mensen die hiervoor gevoelig zijn. Het krijgen van één epileptische aanval betekent niet dat je epilepsie hebt. Er wordt pas gesproken van epilepsie als er meerdere (niet-uitgelokte) epileptische aanvallen in een jaar optreden. Heel soms kan een epileptische aanval na vaccinatie wel wijzen op een onderliggende ziekte. Soms is deze onderliggende ziekte nog niet eerder tot uiting gekomen. Vaccinatie is dan verantwoordelijk voor de eerste epileptische aanval, maar niet voor de onderliggende ziekte. Volgende vaccinaties hebben geen invloed op de verdere ontwikkeling van epilepsie. Ook niet als na deze vaccinaties opnieuw epileptische aanvallen optreden. [1-8]

Een bekend voorbeeld van een epileptische aanval na vaccinatie is een koortsstuip
Een koortsstuip na vaccinatie kan optreden bij mensen die hier genetisch gevoelig voor zijn. Jonge kinderen zijn gevoeliger voor koortsstuipen dan volwassenen. In de meeste gevallen gaat het om een typische koortsstuip. Er is geen verhoogd risico op het krijgen van epilepsie na het doormaken van één typische koortsstuip [1,2]. Bij een klein deel van de kinderen treedt echter een atypische koortsstuip na vaccinatie op. Deze stuipen hebben bijzondere kenmerken. Het risico op epilepsie is hierbij wel verhoogd. Het grootste deel van de kinderen met een atypische koortsstuip ontwikkelt echter alsnog geen epilepsie [1,3].

Epilepsie begint vaak in de vroege kinderjaren en valt samen met de eerste vaccinaties
Er zijn vormen van epilepsie waarbij de klachten al in het eerste levensjaar ontstaan. Omdat kinderen in hun eerste jaar ook de meeste vaccinaties krijgen, kan een eerste epileptische aanval toevallig kort na vaccinatie optreden. Hierdoor kan het idee ontstaan dat de epilepsie wordt veroorzaakt door vaccinatie, terwijl de aanval een eerste uiting is van een al bestaande onderliggende ziekte [2-7]. Een voorbeeld hiervan is het syndroom van Dravet. Dit is een ziekte met epileptische aanvallen en achteruitgang van de ontwikkeling door een genetische afwijking [3,5,6,8]. Het kind krijgt meestal rond de leeftijd van 5 maanden epileptische aanvallen in de vorm van koortsstuipen [8]. Bij kinderen met het syndroom van Dravet kan door koorts na vaccinatie een (eerste) koortsstuip worden uitgelokt [3,5,6,8].

Vaccinaties hebben geen invloed op de ontwikkeling van epilepsie
Er is geen reden om mensen met epilepsie niet te vaccineren [7]. De mogelijkheid dat vaccinatie epileptische aanvallen uitlokt bij mensen met epilepsie, kan wel zorgen voor twijfels over vaccinaties. Het risico van een aanval na vaccinatie moet worden afgewogen tegen het risico van andere mogelijke ernstige gevolgen van het niet-vaccineren [3,4]. Een zorgverlener kan helpen bij het maken van deze afweging [3,7]. Bij mensen met (het vermoeden) van epilepsie kan het verstandig zijn pas te vaccineren als men goed is ingesteld op de geneesmiddelen tegen epilepsie [7].


  • Schieving JH, Stroink H. Koortsstuip [Internet]. 2019. Geraadpleegd op 2 december 2020. Beschikbaar via: https://www.kinderneurologie.eu/ziektebeelden/epilepsie/koortsstuip.php
  • Brown NJ, Berkovic SF, Scheffer IE. Vaccination, seizures and 'vaccine damage'. Current Opin Neurol. 2007-04-01;20(2):181-7
  • Kerstenetzky L, Gidal B. Pediatric seizures and vaccines. J Am Pharm Assoc. 2015-07-01;55(4):457-8, 460
  • Top KA, et al. Adverse Events Following Immunization Among Children With Epilepsy: A Self-Controlled Case Series. Pediatr Infect Dis J. 2020-05-01;39(5):454-459
  • Cendes F, Sankar R. Vaccinations and febrile seizures. Epilepsia. 2011-05-01;52 Suppl 3:23-5
  • Hilgersom W.J.A, van Boekel A.A.W, Rümke H.C. Aanvallen na vaccinatie van zuigelingen en peuters Tijdschrift Jeugdgezondheidszorg. 2017-01-16;2017(49):2-7
  • Epilepsiefonds. Epilepsie en inentingen bij kinderen [Online folder]. 2014. Geraadpleegd op 2 december 2020. Beschikbaar via https://www.epilepsie.nl/
  • Schieving JH. Dravet [Internet]. 2020. Geraadpleegd op 2 december 2020. Beschikbaar via: https://www.kinderneurologie.eu/ziektebeelden/epilepsie/dravet.php
  • Schieving JH. Epilepsie [Internet] 2019. Geraadpleegd op 2 december 2020. Beschikbaar via: https://www.kinderneurologie.eu/ziektebeelden/epilepsie/watisepilepsie.php

Laatst bijgewerkt op 08-01-2021