Aa Lettergrootte
16
 
Coronavirus infectie (COVID-19) tijdens de zwangerschap
Overzicht

Er komt steeds meer informatie over de effecten van COVID-19 (de infectie die wordt veroorzaakt door het nieuwe coronavirus SARS-CoV-2) tijdens de zwangerschap. De verschijnselen bij zwangere vrouwen met COVID-19 zijn hetzelfde als bij niet-zwangere vrouwen. Grote onderzoeken uit de USA en Zweden zien meer opnames op de intensive care (IC) en vaker mechanische ventilatie bij zwangere vrouwen met COVID-19.
Het is nog onduidelijk of het coronavirus in de baarmoeder kan worden overgedragen naar het ongeboren kind. Tot nu toe is er een aantal keer SARS-CoV-2 aangetoond bij een kind direct bij de geboorte, in placentaweefsel, in vruchtwater en in navelstrengbloed. Een kleine kans op overgang van moeder naar het ongeboren kind is in het derde trimester niet uit te sluiten. Er zijn verder enkele kinderen die kort na de geboorte een milde COVID-19 ontwikkelden. Het is niet duidelijk of dit komt door overdracht tijdens de zwangerschap of besmetting na de geboorte.
De meeste pasgeborenen zijn gezond. Een deel van de kinderen is te vroeg geboren. Dit werd zowel veroorzaakt door de COVID-19 als door andere complicaties in de zwangerschap. Bij enkele kinderen werd na enkele dagen een longontsteking vastgesteld. Het is niet duidelijk of de infectie bij de moeder hierbij een rol speelde.

Let op

  • Uit ervaring met sommige andere infecties (SARS, griep) blijkt dat zwangere vrouwen een ernstiger beloop met complicaties kunnen hebben. Wees hier alert op.
  • Behandel (hoge) koorts in de zwangerschap met paracetamol.

In de literatuur zijn meer dan 6300 zwangerschappen met bekende uitkomst gemeld. Het betreft voornamelijk (kleine) case series, case reports en studies waarin cases (zwangere vrouwen met COVID-19) met controles (zwangere vrouwen zonder COVID-19 of niet-zwangere vrouwen met COVID-19) worden beschreven. Daarnaast zijn er enkele grote surveillance studies waarbij gekeken is naar de gevolgen van COVID-19 voor de zwangere. De meeste zwangeren in de onderzoeken zijn in het 3e trimester.

Er zijn ondertussen vele literatuuroverzichten gepubliceerd (de meest recente zijn Pettirosso , Di Toro, Figueiro-Filho, Allotey, Turan, Dubey, Gao, Trippella, Lopes de Sousa, Juan, Yoon, Marim, Khalil, Huntley).

Ernst van het ziektebeeld
Uit de literatuur komt naar voren dat zwangere vrouwen dezelfde symptomen hebben als niet-zwangere vrouwen. Voorop staan symptomen als hoest, koorts en kortademigheid, maar er wordt een grote verscheidenheid aan symptomen beschreven. Een deel van de beschreven zwangere vrouwen vertoonde geen symptomen. De ernst van de infectie varieert van milde symptomen tot longontsteking en ernstige COVID-19. Er zijn 5 zwangerschappen beschreven met ernstige COVID-19 en longontsteking waarbij een "pre-eclampsie-achtig syndroom" werd gezien (Mendoza). Bij de 2 vrouwen die nog zwanger waren na herstel van de ernstige longontsteking, verdwenen de symptomen van pre-eclampsie spontaan zonder antihypertensiva. Belangrijk is het onderscheid goed te maken (Futterman). Daarnaast zijn er nog 2 case reports beschreven waarbij ernstige pre-eclampsie/ HELLP-symptomen gelijktijdig met COVID-19 infectie optraden (Ahmed, Federici).
De CDC in Amerika meldt in hun wekelijks bulletin van  6 november 2020 dat er onder 23.434 zwangere vrouwen (data tot 3 oktober) meer opnames op de IC waren, en vaker mechanische ventilatie en extracorporale membraanoxygenatie (hart- en ademhalingsondersteuning buiten het lichaam) nodig was dan bij niet zwangere vrouwen (Zambrano). De sterfte was  hoger bij zwangere vrouwen (0.15%) vergeleken met niet-zwangere vrouwen (0.12%). Ook een Zweeds onderzoek ziet meer opnames op de IC en vaker mechanische ventilatie bij zwangere vrouwen (Collin). Er kon in beide analyses echter geen onderscheid gemaakt worden tussen zwangerschap- of COVID-19-gerelateerde problematiek als reden voor de ziekenhuis- of IC opname. Een recent overzichtsartikel besluit dat zwangere vrouwen met COVID-19 vaker op de IC terechtkomen en vaker mechanische ventilatie nodig hebben in vergelijking met niet-zwangere vrouwen in de vruchtbare leeftijd (Allotey).

Aangeboren afwijkingen
Er is nog vrijwel geen onderzoek bekend over de mogelijke effecten van COVID-19 tijdens het eerste trimester. Hierdoor kan niets gezegd worden over een risico op aangeboren afwijkingen. 

Ook is er nog maar weinig onderzoek gedaan naar of COVID-19 kan leiden tot een miskraam. Een case control studie met 225 vrouwen vond geen verschil in incidentie van COVID-19 in vrouwen die een miskraam kregen (n=100) en vrouwen met voortdurende zwangerschappen (n=125) (Cosma).

Overdracht van moeder op kind
In een groot deel van de studies is onderzocht of het virus in de baarmoeder wordt overgedragen op het ongeboren kind. De meeste onderzoeken zien tot nu toe geen aanwijzingen hiervoor. Er zijn echter beschrijvingen van pasgeborenen waarbij SARS-CoV-2 is aangetoond vlak na de geboorte. Een kleine kans op overdracht van de moeder naar het kind is niet uitgesloten.

In de onderzoeken werden de pasgeboren getest op SARS-CoV-2. Het overgrote deel van de pasgeborenen testte negatief op het virus. Enkele kinderen testen positief op de dag van de geboorte. Ook zijn er enkele kinderen waarbij na de geboorte verhoogde IgM waardes in het plasma werden gemeten. Daarnaast is het virus in meerdere cases in de placenta, in vruchtwater en in navelstrengbloed aangetroffen. Ook is het virus minstens één keer in de vagina gevonden (Rubin). Deze beperkte gegevens sluiten een klein risico op een congenitale infectie niet uit. Mogelijk speelt een al langer bestaande Covid-19 van de moeder of een hoge viral load hierbij een rol. Het kan ook zijn dat een kind besmet werd tijdens of na de bevalling of als gevolg van langdurig gebroken vliezen. Diverse overzichten over verticale transmissie zijn inmiddels gepubliceerd (Goh, Simoes, Thomas, Walker, Bahadur, Bwire, Pettirosso).

Bevalling en neonatale periode
Uit de onderzoeken blijkt dat in een groot deel van de bevallingen een keizersnede is uitgevoerd. Redenen hiervoor zijn onder andere zorg over een mogelijke besmetting van de neonaart bij een vaginale bevalling of vanwege een ernstige COVID-19 bij de moeder. Een intrapartum besmetting bij een vaginale bevalling is niet uitgesloten, maar over het algemeen worden er geen besmettingen gezien als er goede voorzorgsmaatregelen zijn getroffen. Er is een case report van een dergelijke mogelijke intrapartum besmetting (Ferrazzi).
Een deel van de kinderen werd te vroeg geboren, mogelijk veroorzaakt door COVID-19. In de artikelen worden vaak ook andere redenen aangevoerd voor de vroeggeboorte. Bij sommige pasgeborenen worden ademhalingsproblemen gezien, mogelijk veroorzaakt door de vroeggeboorte. Over het algemeen hadden de kinderen een goede Apgar score en waren gezond. Infectie bij een kortere zwangerschapsduur, infectie met (meer) symptomen en behandeling met zuurstof lijkt een hoger risico te geven op nadelige effecten.

Naast de literatuur is er ook informatie beschikbaar over zwangere vrouwen in Nederland met COVID-19. Sinds 1 maart is Nethoss gestart met de registratie van COVID-19 positieve zwangeren in Nederland. De informatie is te vinden op de websites van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie NVOG.

Algemene informatie over COVID-19 is te vinden op de website van het RIVM.

Voor het beleid bij zwangere vrouwen met COVID-19 verwijzen wij naar de NVOG.

Referenties

 

  1. Ahmed I, Eltaweel N, Antoun L, Rehal A. Severe pre-eclampsia complicated by acute fatty liver disease of pregnancy, HELLP syndrome and acute kidney injury following SARS-CoV-2 infection. BMJ Case Rep. 2020;13(8).
  2. Allotey J, Stallings E, Bonet M, Yap M, Chatterjee S, Kew T et al, Clinical manifestations, risk factors, and maternal and perinatal outcomes of coronavirus disease 2019 in pregnancy: living systematic review and meta-analysis. BMJ. 2020;370:m3320.
  3. Bahadur G, Homburg R, Yoong W, et al. Adverse outcomes in SAR-CoV-2 (COVID-19) and SARS virus related pregnancies with probable vertical transmission. JBRA assisted reproduction. 2020;24(3):351-7.
  4. Baud D, Greub G, Favre G et al. Second-Trimester Miscarriage in a Pregnant Woman With SARS-CoV-2 Infection. JAMA 2020 323(21):2198-2200. PMID: 32352491
  5. Bwire GM, Njiro BJ, Mwakawanga DL, Sabas D, Sunguya BF. Possible vertical transmission and antibodies against SARS-CoV-2 among infants born to mothers with COVID-19: A living systematic review. J Med Virol. 2020 Oct 22. doi: 10.1002/jmv.26622. Epub ahead of print. PMID: 33090535.
  6. Collin J, Bystrom E et al Public Health Agency of Sweden's Brief Report: Pregnant and postpartum women with severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 infection in intensive care in Sweden. Acta Obstet Gynecol Scand 2020. 99 (7) 819-822
  7. Cosma, S., Carosso, A.R., Cusato, J. et al. 2020. Covid-19 and first trimester spontaneous abortion: A case-control study of 225 pregnant patients. Am J Obstet Gynecol. PMID:33039396.
  8. Covid-19 and pregnancy. Bmj. 2020;369:m1672.
  9. Delahoy, M.J., Whitaker, M., O'Halloran, A. et al. 2020. Characteristics and maternal and birth outcomes of hospitalized pregnant women with laboratory-confirmed covid-19 - covid-net, 13 states, march 1-august 22, 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep  69(38):1347-1354. PMID:32970655.
  10. Di Mascio, D., Sen, C., Saccone, G. et al. 2020. Risk factors associated with adverse fetal outcomes in pregnancies affected by coronavirus disease 2019 (covid-19): A secondary analysis of the WAPM study on covid-19. J Perinat Med. PMID:32975205.
  11. Di Toro, F., Gjoka, M., Di Lorenzo, G. et al. 2020. Impact of covid-19 on maternal and neonatal outcomes: A systematic review and meta-analysis. Clinical microbiology and infection : the official publication of the European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases. PMID:33148440.
  12. Dubey, P., Reddy, S.Y., Manuel, S., Dwivedi, A.K. Maternal and neonatal characteristics and outcomes among covid-19 infected women: An updated systematic review and meta-analysis. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol  2020. 252:490-501. PMID:32795828.
  13. Eglof, C.  Vauloup-Fellous, C., Picone, O., et al. Evidence and Possible Mechanisms of Rare Maternal-Fetal Transmission of SARS-CoV-2. J Clin Virol 2020 May 18;128:104447.
  14. Facchetti, F., Bugatti, M., Drera, E. et al. Sars-cov2 vertical transmission with adverse effects on the newborn revealed through integrated immunohistochemical, electron microscopy and molecular analyses of placenta. EBioMedicine  2020. 59:102951. PMID:32818801.
  15. Federici L, Picone O, Dreyfuss D, Sibiude J. Successful continuation of pregnancy in a patient with COVID-19-related ARDS. BMJ Case Rep. 2020;13(8).
  16. Figueiro-Filho, E.A., Yudin, M., Farine, D. 2020. Covid-19 during pregnancy: An overview of maternal characteristics, clinical symptoms, maternal and neonatal outcomes of 10,996 cases described in 15 countries. J Perinat Med  48(9). PMID:33001856.
  17. Futterman, I., Toaff, M., Navi, L., et al COVID-19 and HELLP: Overlapping Clinical Pictures in Two Gravid Patients. AJP Rep 2020. 10(2):e179-e182.
  18. Galang, R.R., Chang, K., Strid, P. et al.  Severe coronavirus infections in pregnancy: A systematic review. Obstet Gynecol. 2020;136(2):262-272. PMID:32544146.
  19. Gao, Y.J., Ye, L., Zhang, J.S. et al. Clinical features and outcomes of pregnant women with covid-19: A systematic review and meta-analysis. BMC Infect Dis  2020. 20(1):564. PMID:32746801.
  20. Goh XL, Low YF, Ng CH et al. Incidence of SARS-CoV-2 Vertical Transmission: A Meta-Analysis. Arch Dis Child Fetal Neonatal 2020 Jun 25; Online ahead of print.
  21. Hosier, H., Farhadian, S. F., Morotti, R. A. et al. SARS-CoV-2 infection of the placenta. J Clin Invest Pediatr 2020 Jun 24; Online ahead of print
  22. Huntley, B.J.F., Huntley, E.S., Di Mascio, D., Chen, T., Berghella, V., Chauhan, S.P. 2020. Rates of maternal and perinatal mortality and vertical transmission in pregnancies complicated by severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (sars-co-v-2) infection: A systematic review. Obstet Gynecol. PMID:32516273.
  23. Juan, J., Gil, M.M., Rong, Z., et al.  Effects of coronavirus disease 2019 (COVID ‐19) on maternal, perinatal and neonatal outcomes: a systematic review. Ultrasound Obstet Gynecol. 2020. 56(1): 15-27
  24. Khalil A, Kalafat E, Benlioglu C, O'Brien P, Morris E, Draycott T, et al. SARS-CoV-2 infection in pregnancy: A systematic review and meta-analysis of clinical features and pregnancy outcomes. EClinicalMedicine. 2020:100446.
  25. Kimberlin DW, Stagno S.  Can SARS-CoV-2 Infection Be Acquired In Utero?More Definitive Evidence Is Needed. JAMA 2020. 2020;323(18):1788-1789.PMID: 32215579
  26. Knight, M., Bunch, K., Vousden, N. et al. Characteristics and outcomes of pregnant women admitted to hospital with confirmed sars-cov-2 infection in uk: National population based cohort study. Bmj  2020. 369:m2107. PMID:32513659.
  27. Lamouroux A, Attie-Bitach T, Martinovic J, et al. Evidence for and against vertical transmission for SARS-CoV-2 (COVID-19). Am J Obstet Gynecol. 2020. 223(1):91.e1-91.e4. PMID: 32376317
  28. Lang, G. J., Zhao, H. Can SARS-CoV-2-infected women breastfeed after viral clearance? J Zhejiang Univ Sci B. 2020. 21(5):405-407
  29. Lopes de Sousa, A.F., Carvalho, H.E.F., Oliveira, L.B. et al Effects of covid-19 infection during pregnancy and neonatal prognosis: What is the evidence? Int J Environ Res Public Health  2020;17(11):4176. PMID:32545378.
  30. Marim, F., Karadogan, D., Eyuboglu, T.S. et al. Lessons learned so far from the pandemic: A review on pregnants and neonates with covid-19. The Eurasian journal of medicine  2020. 52(2):202-210. PMID:32612432.
  31. Mendoza M, Garcia-Ruiz I, Maiz N, et al. Preeclampsia-like syndrome induced by severe COVID-19: a prospective observational study [published online ahead of print, 2020 Jun 1]. BJOG. 2020;10.1111/1471-0528.16339.
  32. Panagiotakopoulos, L., Myers, T.R., Gee, J. et al. 2020. Sars-cov-2 infection among hospitalized pregnant women: Reasons for admission and pregnancy characteristics - eight u.S. Health care centers, march 1-may 30, 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep  69(38):1355-1359. PMID:32970660.
  33. Perrone, S., Deolmi, M., Giordano, M., et al., Esposito, S. Report of a series of healthy term newborns from convalescent mothers with COVID-19. Acta Biomed. 2020. 91(2):251-255.
  34. Pettirosso, E., Giles, M., Cole, S., Rees, M. 2020. Covid-19 and pregnancy: A review of clinical characteristics, obstetric outcomes and vertical transmission. Aust N Z J Obstet Gynaecol  60(5):640-659. PMID:32779193.
  35. Pulinx B, Kieffer D, Michiels I, et al. Vertical transmission of SARS-CoV-2 infection and preterm birth. European journal of clinical microbiology & infectious diseases : official publication of the European Society of Clinical Microbiology. 2020.
  36. Rosen, M. H., Axelrad, J., Hudesman, D. et al. Management of Acute Severe Ulcerative Colitis in a Pregnant Woman With COVID-19 Infection: A Case Report and Review of the Literature. Inflamm Bowel Dis. 2020. 26(7):971-973.
  37. Rubin ES, Sansone SA, Hirshberg A, Clement EG, Srinivas SK. Detection of COVID-19 in a vulvar lesion. Am J Perinatol. 2020;37(11):1183-84.
  38. Siberry, G.K., Reddy, U.M., Mofenson, L.M. Sars-cov-2 maternal-child transmission: Can it occur before delivery and how do we prove it? The Pediatric infectious disease journal 2020. 39(9):e263-e264. PMID:32658094.
  39. Simoes e Silva A.C., Leal, C.R.V. Is SARS-CoV-2 Vertically Transmitted? Front Pediatr 2020;8:276.
  40. Sisman J, Jaleel MA, Moreno W, et al. INTRAUTERINE TRANSMISSION OF SARS-COV-2 INFECTION IN A PRETERM INFANT. The Pediatric infectious disease journal. 2020.
  41. Tang, M. W., Nur, E., Biemond, B. J. Immune Thrombocytopenia During Pregnancy Due to COVID-19. Am J Hematol. 2020. 95(8):E191-E192.
  42. Thomas, P., Alexander, P.E., Ahmed, U. et al. Vertical transmission risk of sars-cov-2 infection in the third trimester: A systematic scoping review. J Matern Fetal Neonatal Med 2020:1-8. PMID:32611247.
  43. Trippella, G., Ciarcia, M., Ferrari, M. et al.  Covid-19 in pregnant women and neonates: A systematic review of the literature with quality assessment of the studies. Pathogens (Basel, Switzerland) 2020; 9(6):485. PMID:32570959.
  44. Turan, O., Hakim, A., Dashraath, P., et al. Clinical characteristics, prognostic factors, and maternal and neonatal outcomes of sars-cov-2 infection among hospitalized pregnant women: A systematic review. Int J Gynaecol Obstet. 2020. PMID:32816307.
  45. Vivanti, A.J., Vauloup-Fellous, C., Prevot, S. et al. Transplacental transmission of sars-cov-2 infection. Nature Communications 2020. 11(1):3572.
  46. Walker, K.F., O'Donoghue, K., Grace, N. et al. Maternal transmission of sars-cov-2 to the neonate, and possible routes for such transmission: A systematic review and critical analysis. BJOG : an international journal of obstetrics and gynaecology. 2020 PMID:32531146.
  47. Yoon, S.H., Kang, J.M., Ahn, J.G. Clinical outcomes of 201 neonates born to mothers with covid-19: A systematic review. Eur Rev Med Pharmacol Sci  2020. 24(14):7804-7815. PMID:32744708.
  48. Zambrano, L.D., Ellington, S., Strid, P. et al. 2020. Update: Characteristics of symptomatic women of reproductive age with laboratory-confirmed sars-cov-2 infection by pregnancy status - united states, january 22-october 3, 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep  69(44):1641-1647. PMID:33151921.

Laatst bijgewerkt op 02-11-2020


De informatie op deze pagina is gebaseerd op gebruik van het geneesmiddel in de aanbevolen dosering, zonder dat de patiënt daarbij andere geneesmiddelen gebruikt. Welk geneesmiddel de beste keuze is, kan per persoon en per situatie verschillen. Daarom is goed overleg tussen zorgverlener en patiënt essentieel. Bij elke zwangerschap is er een basisrisico van 10 tot 15% op een miskraam en van 2 tot 4% op het krijgen van een baby met een aangeboren afwijking. De informatie bij zwangerschap gaat over de vraag of dit risico groter wordt door gebruik van het geneesmiddel. De informatie over borstvoeding is gebaseerd op het mogelijke risico voor de zuigeling, uitgaande van een gezonde, voldragen baby van 0 tot 2 maanden. Bij een te vroeg geboren, kleine, lichte of zieke baby moet men extra voorzichtig zijn. Een oudere zuigeling is juist minder kwetsbaar.