Aa Lettergrootte
16
 
Coronavirus infectie (COVID-19) tijdens de zwangerschap
Overzicht

Er is beperkte informatie bekend over COVID-19 (de infectie die wordt veroorzaakt door het nieuwe coronavirus SARS-CoV-2) tijdens de zwangerschap. De verschijnselen bij zwangere vrouwen met COVID-19 lijken hetzelfde te zijn als bij niet-zwangere vrouwen.
Het is nog onduidelijk of het coronavirus in de baarmoeder kan worden overgedragen naar het ongeboren kind. Tot nu toe is er een aantal keer SARS-CoV-2 aangetoond bij een kind direct bij de geboorte, in placentaweefsel, in vruchtwater en in navelstrengbloed. Een kleine kans op overgang van moeder naar het ongeboren kind is in het derde trimester niet uit te sluiten. Er zijn verder enkele kinderen die kort na de geboorte een milde COVID-19 ontwikkelden. Het is niet duidelijk of dit komt door overdracht tijdens de zwangerschap of besmetting na de geboorte.
De meeste pasgeborenen zijn gezond. Een deel van de kinderen is te vroeg geboren. Dit werd zowel veroorzaakt door de COVID-19 als door andere complicaties in de zwangerschap. Bij enkele kinderen werd na enkele dagen een longontsteking vastgesteld. Het is niet duidelijk of de infectie bij de moeder hierbij een rol speelde.

Let op

  • Uit ervaring met sommige andere infecties (SARS, griep) blijkt dat zwangere vrouwen een ernstiger beloop met complicaties kunnen hebben. Wees hier alert op.
  • Behandel (hoge) koorts in de zwangerschap met paracetamol.

In de literatuur zijn vooral case reports, (kleine) case series en enkele studies waarin cases (zwangere vrouwen met COVID-19) met controles (zwangere vrouwen zonder COVID-19 of niet-zwangere vrouwen met COVID-19) worden beschreven. In totaal betreft het meer dan 2000 zwangerschappen met bekende uitkomst. De CDC meldt in hun wekelijks bulletin van 26 juni jl het verloop van de infectie bij 8207 zwangeren met bevestigde COVID-19 in de USA (18). Er zijn ondertussen vele literatuuroverzichten gepubliceerd (de meest recente zijn Allotey, Turan, Dubey, Gao, Trippella, Lopes de Sousa, Juan, Yoon, Marim, Khalil).

Ernst van het ziektebeeld
Uit de literatuur komt naar voren dat zwangere vrouwen dezelfde symptomen hebben als niet-zwangere vrouwen. Voorop staan symptomen als hoest, koorts en kortademigheid, maar er wordt een grote verscheidenheid aan symptomen beschreven. Een deel van de beschreven zwangere vrouwen vertoonde geen symptomen. De ernst van de infectie varieert van milde symptomen tot longontsteking en ernstige COVID-19. Er zijn 5 zwangerschappen beschreven met ernstige COVID-19 en longontsteking waarbij een "pre-eclampsie-achtig syndroom" werd gezien (Mendosa). Bij de 2 vrouwen die nog zwanger waren na herstel van de ernstige longontsteking, verdwenen de symptomen van pre-eclampsie spontaan zonder antihypertensiva. Belangrijk is het onderscheid goed te maken (Futterman). Daarnaast zijn er nog 2 case reports beschreven waarbij ernstige pre-eclampsie/HELLP-symptomen gelijktijdig met COVID-19 infectie optraden (Ahmed, Federici). De CDC in Amerika meldt in hun wekelijks bulletin van 26 juni 2020 dat er onder 8207 zwangere vrouwen meer opnames op de ICU waren en vaker mechanische ventilatie nodig was dan bij niet zwangere vrouwen (18). De sterfte was gelijk tussen zwangere en niet-zwangere vrouwen (0.2%). Ook een Zweeds onderzoek ziet meer opnames op de ICU en vaker mechanische ventilatie bij zwangere vrouwen (Collin). Er kon in beide analyses echter geen onderscheid gemaakt worden tussen zwangerschap- of COVID-19-gerelateerde problematiek als reden voor de ziekenhuisopname. Een recent overzichtsartikel besluit dat zwangere vrouwen met COVID-19 vaker op de ICU terechtkomen en vaker mechanische ventilatie nodig hebben in vergelijking met niet-zwangere vrouwen in de vruchtbare leeftijd (Allotey).

Aangeboren afwijkingen
Er zijn geen gegevens beschikbaar over een mogelijk verhoogd risico op aangeboren afwijkingen of intra-uteriene groeivertraging. Er zijn 3 meldingen van een miskraam in het eerste trimester (Rosen, Sentilhes, Buonsenso), 2 van een tweede trimester miskraam (Baud, London) en 4 van een eerste of tweede trimester miskraam (Knight). Er was sprake van een placentaire infectie bij 1 van deze cases. Gelet het regelmatig voorkomen van miskramen kan over de relatie met COVID-19 geen uitspraak worden gedaan.

Overdracht van moeder op kind
In een groot deel van de studies is onderzocht of het virus in de baarmoeder wordt overgedragen op het ongeboren kind. De meeste onderzoeken zien tot nu toe geen aanwijzingen hiervoor. Er zijn echter enkele gevallen waarin een congenitale infectie niet kan worden uitgesloten.

In de onderzoeken werden de pasgeboren getest op SARS-CoV-2. Het overgrote deel van de pasgeborenen testte negatief op het virus. Enkele kinderen testen positief op de dag van de geboorte. Ook zijn er enkele kinderen waarbij na de geboorte verhoogde IgM waardes in het plasma werden gemeten. Daarnaast is het virus in meerdere cases in de placenta, in vruchtwater en in navelstrengbloed aangetroffen. Deze beperkte gegevens sluiten een klein risico op een congenitale infectie niet uit. Mogelijk speelt een al langer bestaande Covid-19 van de moeder of een hoge viral load hierbij een rol. Het kan ook zijn dat een kind besmet werd tijdens of na de bevalling of als gevolg van langdurig gebroken vliezen. Diverse overzichten over verticale transmissie zijn inmiddels gepubliceerd (Goh, Simoes, Thomas, Walker, Bahadur).

Bevalling en neonatale periode
Uit de onderzoeken blijkt dat in een groot deel van de bevallingen een keizersnede is uitgevoerd. Een intrapartum besmetting bij een vaginale bevalling is niet uitgesloten. Er is een case report van een dergelijke mogelijke intrapartum besmetting (Ferrazzi).
Een deel van de kinderen werd te vroeg geboren, mogelijk veroorzaakt door COVID-19. In de artikelen worden vaak ook andere redenen aangevoerd voor de vroeggeboorte. Bij sommige pasgeborenen worden ademhalingsproblemen gezien, mogelijk veroorzaakt door de vroeggeboorte. Over het algemeen hadden de kinderen een goede Apgar score en waren gezond.

 

Naast de literatuur is er ook informatie beschikbaar over zwangere vrouwen in Nederland met COVID-19. Sinds 1 maart is Nethoss gestart met de registratie van COVID-19 positieve zwangeren in Nederland. De informatie is te vinden op de websites van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie NVOG.

Algemene informatie over COVID-19 is te vinden op de website van het RIVM.

Voor het beleid bij zwangere vrouwen met COVID-19 verwijzen wij naar de NVOG.

Referenties

  1. WHO: Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19). 16-24 februari 2020. WHO  
  2. Kimberlin DW, Stagno S.  Can SARS-CoV-2 Infection Be Acquired In Utero?More Definitive Evidence Is Needed. JAMA 2020. 2020;323(18):1788-1789.PMID: 32215579
  3. Baud D, Greub G, Favre G et al. Second-Trimester Miscarriage in a Pregnant Woman With SARS-CoV-2 Infection. JAMA 2020 323(21):2198-2200. PMID: 32352491
  4. Covid-19 and pregnancy. Bmj. 2020;369:m1672.
  5. Lamouroux A, Attie-Bitach T, Martinovic J, et al. Evidence for and against vertical transmission for SARS-CoV-2 (COVID-19). Am J Obstet Gynecol. 2020. 223(1):91.e1-91.e4. PMID: 32376317
  6. Ferrazzi E, Frigerio L, Savasi V et al. Vaginal delivery in SARS-CoV-2 infected pregnant women in Northern Italy: a retrospective analysis. BJOG 2020. 127(9): 1116-1121. PMID: 32339382
  7. Rosen, M. H., Axelrad, J., Hudesman, D. et al. Management of Acute Severe Ulcerative Colitis in a Pregnant Woman With COVID-19 Infection: A Case Report and Review of the Literature. Inflamm Bowel Dis. 2020. 26(7):971-973.
  8. Tang, M. W., Nur, E., Biemond, B. J. Immune Thrombocytopenia During Pregnancy Due to COVID-19. Am J Hematol. 2020. 95(8):E191-E192.
  9. Penfield, C. A., Brubaker, S. G., Limaye, M. A. et al. Detection of SARS-COV-2 in Placental and Fetal Membrane Samples. Am J Obstet Gynecol MFM. 2020  2(3):100133.
  10. Lang, G. J., Zhao, H. Can SARS-CoV-2-infected women breastfeed after viral clearance? J Zhejiang Univ Sci B. 2020. 21(5):405-407
  11. Perrone, S., Deolmi, M., Giordano, M., et al., Esposito, S. Report of a series of healthy term newborns from convalescent mothers with COVID-19. Acta Biomed. 2020. 91(2):251-255.
  12. Qadri, F., Mariona, F. Pregnancy affected by SARS-CoV-2 infection: a flash report from Michigan. J Matern Fetal Neonatal Med. 2020 May 20:1-3.
  13. London,V., McLaren Jr,R., Atallah,F., et al. The Relationship Between Status at Presentation and Outcomes Among Pregnant Women With COVID-19. Am J Perinatol. 2020. 37(10):991-994.
  14. Juan, J., Gil, M.M., Rong, Z., et al.  Effects of coronavirus disease 2019 (COVID ‐19) on maternal, perinatal and neonatal outcomes: a systematic review. Ultrasound Obstet Gynecol. 2020. 56(1): 15-27
  15. Eglof, C.  Vauloup-Fellous, C., Picone, O., et al. Evidence and Possible Mechanisms of Rare Maternal-Fetal Transmission of SARS-CoV-2. J Clin Virol 2020 May 18;128:104447.
  16. Patane, L., Morotti, D., Giunta, M. R., et al. Vertical transmission of COVID-19: SARS-CoV-2 RNA on the fetal side of the placenta in pregnancies with COVID-19 positive mothers and neonates at birth. Am J Obstet Gynecol MFM. 2020 May 18:100145
  17. Mendoza M, Garcia-Ruiz I, Maiz N, et al. Preeclampsia-like syndrome induced by severe COVID-19: a prospective observational study [published online ahead of print, 2020 Jun 1]. BJOG. 2020;10.1111/1471-0528.16339.
  18. MMWR  
  19. Goh XL, Low YF, Ng CH et al. Incidence of SARS-CoV-2 Vertical Transmission: A Meta-Analysis. Arch Dis Child Fetal Neonatal 2020 Jun 25; Online ahead of print.
  20. Simoes e Silva A.C., Leal, C.R.V. Is SARS-CoV-2 Vertically Transmitted? Front Pediatr 2020;8:276.
  21. Futterman, I., Toaff, M., Navi, L., et al COVID-19 and HELLP: Overlapping Clinical Pictures in Two Gravid Patients. AJP Rep 2020. 10(2):e179-e182.
  22. Hosier, H., Farhadian, S. F., Morotti, R. A. et al. SARS-CoV-2 infection of the placenta. J Clin Invest Pediatr 2020 Jun 24; Online ahead of print
  23. Chen, L., Li, Q., Zheng, D. et al. Clinical characteristics of pregnant women with covid-19 in wuhan, china. N Engl J Med  2020. 382(25):e100. PMID:32302077.
  24. Collin J, Bystrom E et al Public Health Agency of Sweden's Brief Report: Pregnant and postpartum women with severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 infection in intensive care in Sweden. Acta Obstet Gynecol Scand 2020. 99 (7) 819-822
  25. Sentilhes, L., De Marcillac, F., Jouffrieau, C. et al. Covid-19 in pregnancy was associated with maternal morbidity and preterm birth. Am J Obstet Gynecol. 2020. PMID:32553908.
  26. Buonsenso, D., Costa, S., Sanguinetti, M. et al. Neonatal late onset infection with severe acute respiratory syndrome coronavirus 2. Am J Perinatol. 2020. 37(8):869-872 PMID:32359227.
  27. Thomas, P., Alexander, P.E., Ahmed, U. et al. Vertical transmission risk of sars-cov-2 infection in the third trimester: A systematic scoping review. J Matern Fetal Neonatal Med 2020:1-8. PMID:32611247.
  28. Marim, F., Karadogan, D., Eyuboglu, T.S. et al. Lessons learned so far from the pandemic: A review on pregnants and neonates with covid-19. The Eurasian journal of medicine  2020. 52(2):202-210. PMID:32612432.
  29. Trippella, G., Ciarcia, M., Ferrari, M. et al.  Covid-19 in pregnant women and neonates: A systematic review of the literature with quality assessment of the studies. Pathogens (Basel, Switzerland) 2020; 9(6):485. PMID:32570959.
  30. Galang, R.R., Chang, K., Strid, P. et al.  Severe coronavirus infections in pregnancy: A systematic review. Obstet Gynecol. 2020;136(2):262-272. PMID:32544146.
  31. Lopes de Sousa, A.F., Carvalho, H.E.F., Oliveira, L.B. et al Effects of covid-19 infection during pregnancy and neonatal prognosis: What is the evidence? Int J Environ Res Public Health  2020;17(11):4176. PMID:32545378.
  32. Walker, K.F., O'Donoghue, K., Grace, N. et al. Maternal transmission of sars-cov-2 to the neonate, and possible routes for such transmission: A systematic review and critical analysis. BJOG : an international journal of obstetrics and gynaecology. 2020 PMID:32531146.
  33. Knight, M., Bunch, K., Vousden, N. et al. Characteristics and outcomes of pregnant women admitted to hospital with confirmed sars-cov-2 infection in uk: National population based cohort study. Bmj  2020. 369:m2107. PMID:32513659.
  34. Pulinx B, Kieffer D, Michiels I, et al. Vertical transmission of SARS-CoV-2 infection and preterm birth. European journal of clinical microbiology & infectious diseases : official publication of the European Society of Clinical Microbiology. 2020.
  35. Sisman J, Jaleel MA, Moreno W, et al. INTRAUTERINE TRANSMISSION OF SARS-COV-2 INFECTION IN A PRETERM INFANT. The Pediatric infectious disease journal. 2020.
  36. Bahadur G, Homburg R, Yoong W, et al. Adverse outcomes in SAR-CoV-2 (COVID-19) and SARS virus related pregnancies with probable vertical transmission. JBRA assisted reproduction. 2020;24(3):351-7.
  37. Turan, O., Hakim, A., Dashraath, P., et al. Clinical characteristics, prognostic factors, and maternal and neonatal outcomes of sars-cov-2 infection among hospitalized pregnant women: A systematic review. Int J Gynaecol Obstet. 2020. PMID:32816307.
  38. Dubey, P., Reddy, S.Y., Manuel, S., Dwivedi, A.K. Maternal and neonatal characteristics and outcomes among covid-19 infected women: An updated systematic review and meta-analysis. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol  2020. 252:490-501. PMID:32795828.
  39. Gao, Y.J., Ye, L., Zhang, J.S. et al. Clinical features and outcomes of pregnant women with covid-19: A systematic review and meta-analysis. BMC Infect Dis  2020. 20(1):564. PMID:32746801.
  40. Yoon, S.H., Kang, J.M., Ahn, J.G. Clinical outcomes of 201 neonates born to mothers with covid-19: A systematic review. Eur Rev Med Pharmacol Sci  2020. 24(14):7804-7815. PMID:32744708.
  41. Facchetti, F., Bugatti, M., Drera, E. et al. Sars-cov2 vertical transmission with adverse effects on the newborn revealed through integrated immunohistochemical, electron microscopy and molecular analyses of placenta. EBioMedicine  2020. 59:102951. PMID:32818801.
  42. Vivanti, A.J., Vauloup-Fellous, C., Prevot, S. et al. Transplacental transmission of sars-cov-2 infection. Nature Communications 2020. 11(1):3572.
  43. Siberry, G.K., Reddy, U.M., Mofenson, L.M. Sars-cov-2 maternal-child transmission: Can it occur before delivery and how do we prove it? The Pediatric infectious disease journal 2020. 39(9):e263-e264. PMID:32658094.
  44. Ahmed I, Eltaweel N, Antoun L, Rehal A. Severe pre-eclampsia complicated by acute fatty liver disease of pregnancy, HELLP syndrome and acute kidney injury following SARS-CoV-2 infection. BMJ Case Rep. 2020;13(8).
  45. Federici L, Picone O, Dreyfuss D, Sibiude J. Successful continuation of pregnancy in a patient with COVID-19-related ARDS. BMJ Case Rep. 2020;13(8).
  46. Khalil A, Kalafat E, Benlioglu C, O'Brien P, Morris E, Draycott T, et al. SARS-CoV-2 infection in pregnancy: A systematic review and meta-analysis of clinical features and pregnancy outcomes. EClinicalMedicine. 2020:100446.
  47. Allotey J, Stallings E, Bonet M, Yap M, Chatterjee S, Kew T et al, Clinical manifestations, risk factors, and maternal and perinatal outcomes of coronavirus disease 2019 in pregnancy: living systematic review and meta-analysis. BMJ. 2020;370:m3320.

Laatst bijgewerkt op 14-09-2020


De informatie op deze pagina is gebaseerd op gebruik van het geneesmiddel in de aanbevolen dosering, zonder dat de patiënt daarbij andere geneesmiddelen gebruikt. Welk geneesmiddel de beste keuze is, kan per persoon en per situatie verschillen. Daarom is goed overleg tussen zorgverlener en patiënt essentieel. Bij elke zwangerschap is er een basisrisico van 10 tot 15% op een miskraam en van 2 tot 4% op het krijgen van een baby met een aangeboren afwijking. De informatie bij zwangerschap gaat over de vraag of dit risico groter wordt door gebruik van het geneesmiddel. De informatie over borstvoeding is gebaseerd op het mogelijke risico voor de zuigeling, uitgaande van een gezonde, voldragen baby van 0 tot 2 maanden. Bij een te vroeg geboren, kleine, lichte of zieke baby moet men extra voorzichtig zijn. Een oudere zuigeling is juist minder kwetsbaar.