Vitamines tijdens de zwangerschap

Overzicht

In Nederland bevat gezonde en gevarieerde voeding voldoende vitamines voor zwangere vrouwen, met uitzondering van foliumzuur en vitamine D.

Adviezen voor foliumzuur en vitamine D in de zwangerschap
Foliumzuur is belangrijk voor de ontwikkeling van het ongeboren kind en de aanleg van het ruggenmerg. Vrouwen die zwanger willen worden, wordt aangeraden elke dag 400 microgram foliumzuur te slikken. Dit geldt voor de periode van 4 weken voor conceptie (bevruchting) tot week tien van de zwangerschap.
Zwangere vrouwen wordt aangeraden elke dag 10 microgram vitamine D extra in te nemen.

Teveel vitamine A kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind
Wanneer een zwangere elke dag maximaal 3000 microgram (10.000 IE) binnen krijgt, zijn er geen problemen te verwachten. Kies tijdens de zwangerschap vitaminepreparaten waar betacaroteen in plaats van vitamine A in zit. Vermijd leverproducten, daar zit veel vitamine A in.

Op een aparte pagina is informatie te vinden over mineralen tijdens de zwangerschap.

Let op:

  • Over de gevolgen van hoge doseringen van vitamines zijn weinig gegevens bekend. Het gebruik van hoge doseringen tijdens de zwanger­schap wordt daarom afgeraden.

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheden vitamines voor zwan­gere vrouwen zijn:

vitamine  aanbevolen hoeveelheid per dag  
 retinol (vitamine A)  750 microgram (2500IE)
 thiamine (vitamine B1)  eerste trimester 0,9 mg
 tweede trimester 1,0 mg
 derde trimester 1,1 mg
 riboflavine (vitamine B2)  1,9 mg
 niacine (vitamine B3)  eerste trimester 15mg
 tweede trimester 16 mg
 derde trimester 17 mg
 pantotheenzuur (vitamine B5)              5 mg
 pyridoxine (vitamine B6)  1,8 mg
 biotine (vitamine B8)  40 microgram
 foliumzuur (vitamine B11)  0,4 mg (aanvulling)
 cyanocobalamine (vit B12)  3,3 microgram
 ascorbinezuur (vitamine C)  85 mg
 colecalciferol (vitamine D3)  10 microgram (aanvulling)
 alfatocoferol (vitamine E)  10 mg
 fytomenandion (vitamine K1)  70 microgram 

Uit advies Gezondheidsraad Voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor zwangere vrouwen. 22 juni 2021

 

Project MADAM: onderzoek naar geneesmiddeldoseringen voor zwangeren
Drie kwart van de vrouwen gebruikt medicijnen in de zwangerschap. Er is echter nog weinig informatie  over de geschikte dosis voor de moeder en hoeveel medicijn er bij de baby komt. Onderzoekers in het Radboudumc  Nijmegen, het Maastricht UMC+ en Lareb - Moeders van Morgen kijken naar de mogelijkheden om de informatie over medicatiedoseringen in de zwangerschap te verbeteren. Met behulp van computermodellen wordt ingeschat of de dosis van een geneesmiddel in de zwangerschap moet worden aangepast. Deze resultaten kunnen worden omgezet in speciale doseringen voor zwangeren. Het doel is een informatiebron, waardoor artsen en apothekers zwangere vrouwen beter kunnen adviseren over geschikte medicatiedoseringen. 
De onderzoekers willen graag weten wat men denkt over de huidige informatie over medicatiedoseringen voor zwangere vrouwen en over het gebruiken van nieuwe soorten bewijs in deze groep. Ze nodigen zorgverleners en vrouwen die op dit moment of de laatste drie jaar zwanger zijn geweest, of hun partner, uit om mee te doen aan een online groepsgesprek. Aan de hand van een aantal vragen zal de gespreksleider hun mening over bovenstaande onderwerpen bespreken met deelnemers. Hier is geen voorkennis over computermodellen voor nodig. Er worden aparte groepsgesprekken georganiseerd voor zorgverleners en ouders. Er doen 4 tot 6 deelnemers mee aan een focusgroep. Geïnteresseerden kunnen mailen naar projectmadam@radboudumc.nl 

arrow icon

Vitamine A
Als tijdens de zwangerschap aanvulling van vitamine-A nodig is, gaat de voorkeur uit naar vitaminepreparaten met bètacaroteen, een pro-vitamine A. Het lichaam zet alleen die hoeveelheid bètacaroteen om in vitamine A die het nodig heeft.
Vitamine A is in hoge doseringen teratogeen. Tijdens de zwangerschap kan vitamine A in de aanbevolen dosering van 800 microgram per dag (2640 IE) worden gebruikt. Bij gebruik tot 3000 microgram of 10.000 IE per dag zijn tot nu toe geen schadelijke effecten gezien.

Foliumzuur
De hoeveelheid foliumzuur in de voeding, is vaak onvoldoende. Vrouwen met een zwangerschapswens krijgen daarom het advies om vanaf minimaal vier weken vóór tot acht weken na de conceptie elke dag een supplement met 0,4-0,5 mg foliumzuur te gebruiken. Uit onderzoek blijkt dat extra foliumzuur het risico op een kind met een open ruggetje verkleint. Ook het risico op hartafwijkingen en schisis is mogelijk verlaagd. Een dosis van 5 mg wordt alleen geadviseerd bij zwange­ren die een bewezen foliumzuurtekort hebben of die eerder een kind met een neuraalbuisde­fect (waaronder spina bifida) hebben gekregen, en bij paren waarvan een van de ouders zelf een neuraalbuisdefect heeft.

Vitamine B en C
Vitamine-B-complex en vitamine C kunnen worden gebruikt in de aanbevolen doserin­gen. Voor pyridoxine (vitamine B6) is als veilige bovengrens bij langdurig gebruik 25 mg/dag vastgesteld (in verband met het mogelijk ontstaan van neuropathie bij de moeder).
In de literatuur zijn twee gevallen beschreven van neonatale scheurbuik na het gebruik van gemiddeld 400 mg vitamine C per dag gedurende de hele zwangerschap. Dit ver­oorzaakte bij de pasgeborene een versneld metabolisme van vitamine C, waardoor er een tekort aan vitamine-C ontstond.

Vitamine D
De Gezondheidsraad advi­seert zwangere vrouwen dagelijks 10 microgram (400 IE) colecalciferol (vitamine D3) extra in te nemen als aanvulling op het dieet. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 100 microgram (4.000 IE) colecalciferol per dag.

Tekort vitamine D
Een ernstig tekort aan vitamine D lijkt nadelige effecten te kunnen hebben op zowel het verloop van de zwangerschap als op de moeder en de foetus. Als een tekort aan vitamine D bij de zwangere vrouw moet worden aangevuld, dan heeft dagelijkse toedie­ning van colecalciferol tot maximaal 4000 IE de voorkeur.

Hoge dosering vitamine D
Over de toediening van hoge doseringen vitamine D is tot nu toe nog te weinig informatie beschikbaar voor een goede risico-inschatting. Het geven van hoge doseringen vitamine D eenmaal per week of maand tijdens de zwangerschap worden daarom afgeraden.
In enkele kleine studies in het tweede of derde trimester kregen zwangere vrouwen twee- of vierwekelijks een hoge dosis vitamine (340 zwangerschappen met een dosis > 35.000 IE) of één tot twee keer een zeer hoge dosis (556 zwangerschappen met een dosis >50.000 IE). Deze onderzoeken laten geen nadelige effecten bij de pasgeborene  zien. Helaas keken niet alle studies naar de mogelijke nadelige effecten van de hoge dosis op de zwangerschap of het ongeboren kind.
Overdoseringen van vitamine D leiden bij dieren tot kalkneerslagen in verschillende organen. Dergelijke effecten zijn niet beschreven bij gebruik tijdens de zwanger­schap bij mensen.

Voor informatie over fytomenadion (vitamine K), zie de pagina Haemostatica tijdens de zwangerschap.

Laatst bijgewerkt op 09-09-2021


Bij elke zwangerschap is er een basisrisico van 10 tot 15% op een miskraam en van 2 tot 4% op het krijgen van een baby met een aangeboren afwijking. De informatie bij zwangerschap gaat over de vraag of dit risico groter wordt door gebruik van het geneesmiddel of vaccin. Daarnaast bespreken we diverse andere risico’s voor het ongeboren kind, zoals de kans op vroeggeboorte of een laag geboortegewicht. De informatie bij borstvoeding is gebaseerd op het mogelijke risico voor de zuigeling, uitgaande van een gezonde, voldragen baby van 0 tot 2 maanden. Bij een te vroeg geboren, kleine, lichte of zieke baby moet men extra voorzichtig zijn. Een oudere zuigeling is juist minder kwetsbaar. We gaan bij zwangerschap en borstvoeding uit van de gebruikelijke dosering, zonder dat de patiënt daarbij andere geneesmiddelen gebruikt. Of het gebruik van een geneesmiddel de beste keuze is, en welk geneesmiddel in dat geval de voorkeur heeft, kan per persoon en per situatie verschillen. Daarom is goed overleg tussen zorgverlener en patiënt essentieel. Deze informatie is bedoeld ter ondersteuning van dit overleg en kan de medische zorg niet vervangen.