Omalizumab en andere monoklonale antilichamen bij astma tijdens de zwangerschap

Overzicht

Omalizumab kan tijdens de zwangerschap worden gebruikt als andere veiligere alternatieven niet genoeg werken.  Het is belangrijk dat astma goed onder controle is tijdens de zwangerschap. Astmaklachten kunnen een negatief effect hebben op het verloop van de zwangerschap.

Het gebruik van dupilumab, benralizumab, mepolizumab en reslizumab tijdens de zwangerschap is niet of onvoldoende onderzocht.

Van monoklonale antilichamen is bekend dat ze vanaf het tweede trimester kunnen overgaan naar het ongeboren kind. Mogelijk onderdrukken ze na de geboorte de afweer van de baby (immunosuppressie). Bij gebruik van omalizumab, benralizumab, dupilumab, mepolizumab of reslizumab is dit nog niet beschreven, maar ook niet uit te sluiten.

Risico indeling

  • Risico onbekend tooltip icon Over gebruik van dit geneesmiddel tijdens de zwangerschap is geen of onvoldoende informatie beschikbaar. Het is niet mogelijk om een uitspraak te doen over de veiligheid. Kies bij voorkeur voor een middel waarvan meer bekend is over de veiligheid.
    • - benralizumab
    • - dupilumab
    • - mepolizumab
    • - omalizumab
    • - reslizumab
arrow icon

Astma tijdens de zwangerschap
Astma is één van de meest voorkomende chronische aandoeningen bij zwangere vrouwen. De prevalentie ligt tussen de 4 tot 12%. Het verloop van astma tijdens de zwangerschap kan variëren en hangt waarschijnlijk samen met klachtencontrole vóór de zwangerschap. Zwangere vrouwen met astma hebben een licht verhoogd risico op pre-eclampsie, vroeggeboorte of een kind met een laag geboortegewicht en een te geringe lichaamslengte. Exacerbaties, het gebruik van orale corticosteroïden en de ernst van de astma spelen daarbij een rol. Het risico op niet-ernstige aangeboren afwijkingen is heel licht verhoogd bij zwangere vrouwen met astma. De neonatale sterfte lijkt te zijn verhoogd, net als het aantal ziekenhuisopnames van de pasgeborenen. [1,2] Vanwege de mogelijke risico’s moet astma dan ook optimaal behandeld worden tijdens een zwangerschap.

Omalizumab
Omalizumab wordt gebruikt als aanvullende behandeling bij ernstig persistent allergisch astma. De beperkte gegevens laten geen duidelijke aanwijzingen voor een hoger risico op aangeboren afwijkingen en andere nadelige effecten zien. De informatie is afkomstig van case-reports (rond de 40 zwangerschappen) en een zwangerschapsregister (EXPECT, 250 zwangerschappen) [3-7].

Dupilumab
Er is geen onderzoek bekend van dupilumab bij de behandeling van astma tijdens de zwangerschap. Wel zijn er enkele case-reports van dupilumab voor de behandeling van atopische eczeem of dermatitis tijdens de zwangerschap [8-12]. Daarnaast heeft de fabrikant gegevens van enige tientallen zwangerschappen, waarbij ook zwangeren met astma zitten [8]. Dit zijn te weinig gegevens om een inschatting te kunnen maken van het effect van dupilumab op de zwangerschap of het kind.

Benralizumab, mepolizumab en reslizumab
Over het gebruik van deze geneesmiddelen tijdens de zwangerschap zijn geen gegevens beschikbaar.

Monoklonale antilichamen kunnen via actief transport de placenta passeren
Dit is aangetoond voor omalizumab. Er zijn twee case reports waarin de concentratie van omalizumab is gemeten in het navelstrengbloed [3,5]. Beide publicaties kunnen omalizumab aantonen in het navelstrengbloed. De ene publicatie ziet een 3x hogere concentratie in het navelstrengbloed vergeleken met het maternale serum, in de andere publicatie zijn de concentraties gelijk. Er zijn geen studies die de overgang van de andere monoklonale antilichamen in deze groep beschrijven. Echter het is aannemelijk dat ook zij de placenta kunnen passeren.

De placentapassage van monoklonale antilichamen begint pas aan het eind van het 1e trimester en neemt toe in de loop van de zwangerschap. De monoklonale antilichamen kunnen via speciale transportmechanismes op de placenta de foetus bereiken. Deze passage is maximaal rond de partus. Bij gebruik tot aan het eind van de zwangerschap zijn deze middelen aantoonbaar in het bloed van de pasgeborene. Door de langzame klaring kunnen monoklonale antilichamen nog maanden in het lichaam van het kind aanwezig zijn. Het is nog niet bekend of de middelen genoemd op deze pagina r nadelige effecten kunnen veroorzaken na de geboorte. Mogelijk onderdrukken ze de afweer van de baby (immunosuppressie).

Behandeling van astma tijdens de zwangerschap
Behandel astma optimaal tijdens de zwangerschap. Een goede controle van de klachten is belangrijk, ook als over het gebruik van het middel tijdens de zwangerschap onvoldoende gegevens bekend zijn.

De voorkeur gaat uit naar een inhalatie-corticosteroïd (beclometason, budesonide of fluticason) en eventueel een kortwerkend bèta-2-sympathicomimeticum (salbuta­mol of terbutaline). Als de klachten hiermee onvoldoende onder controle zijn, kan een langwerkend bèta-2-sympathicomimeticum (salmeterol of eventueel formoterol) toegevoegd worden. Als ook deze middelen onvoldoende effect hebben, kan het gebruik van een parasympathicolyticum (ipratropium), een oraal corticosteroïd (predniso(lo)n), een leukotriëenantagonist (montelukast) of theofylline overwogen worden.

Met astmamedicatie is veel gebruikservaring opgedaan tijdens de zwangerschap. Het is lastig om onderscheid te maken tussen de mogelijke effecten van de astmaklachten en van de gebruikte geneesmiddelen.

 

arrow icon
  • Namazy JA, Schatz M. Contemporary management and treatment strategies for asthma during pregnancy. Expert review of respiratory medicine. 2021-09-01;15(9):1149-1157
  • Wang H, Li N, Huang H. Asthma in Pregnancy: Pathophysiology, Diagnosis, Whole-Course Management, and Medication Safety. Canadian respiratory journal. 2020-02-22;2020:9046842
  • Majou D, et al. Safety of Omalizumab During Pregnancy and Breast-Feeding With Assessment of Placental Transfer: A Case Report. Allergy, asthma & immunology research. 2021-05-01;13(3):515-516
  • Gemicioglu B, et al. Country-based report: the safety of omalizumab treatment in pregnant patients with asthma Turkish journal of medical sciences. 2021-10-21;51(5):2516-2523
  • Saito J, et al. Omalizumab concentrations in pregnancy and lactation: A case study. The journal of allergy and clinical immunology. In practice. 2020-01-01;8(10):3603-3604
  • Namazy JA, et al. Pregnancy outcomes in the omalizumab pregnancy registry and a disease-matched comparator cohort. The Journal of allergy and clinical immunology. 2020-02-01;145(2):528-536.e1
  • Levi-Schaffer F, Mankuta D. Omalizumab safety in pregnancy. The Journal of allergy and clinical immunology. 2020-02-01;145(2):481-483
  • Kage P, Simon JC, Treudler R. Case of atopic eczema treated with dupilumab throughout conception, pregnancy, and lactation. The Journal of dermatology. 2021-10-01;48(10):E484-E485
  • Lobo Y, Lee RC, Spelman L. Atopic Dermatitis Treated Safely with Dupilumab during Pregnancy: A Case Report and Review of the Literature. Case reports in dermatology. 2021-05-04;13(2):248-256
  • Mian M, Dunlap R, Simpson E. Dupilumab for the treatment of severe atopic dermatitis in a pregnant patient: A case report. JAAD case reports. 2020-08-09;6(10):1051-1052
  • Kage P, Simon JC, Treudler R. A case of atopic eczema treated safely with dupilumab during pregnancy and lactation. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology : JEADV. 2020-06-01;34(6):e256-e257
  • Bosma AL, Gerbens LAA, Middelkamp-Hup MA. Paternal and maternal use of dupilumab in patients with atopic dermatitis: a case series. Clinical and experimental dermatology. 2021-08-01;46(6):1089-1092

Laatst bijgewerkt op 02-09-2021


Bij elke zwangerschap is er een basisrisico van 10 tot 15% op een miskraam en van 2 tot 4% op het krijgen van een baby met een aangeboren afwijking. De informatie bij zwangerschap gaat over de vraag of dit risico groter wordt door gebruik van het geneesmiddel of vaccin. Daarnaast bespreken we diverse andere risico’s voor het ongeboren kind, zoals de kans op vroeggeboorte of een laag geboortegewicht. De informatie bij borstvoeding is gebaseerd op het mogelijke risico voor de zuigeling, uitgaande van een gezonde, voldragen baby van 0 tot 2 maanden. Bij een te vroeg geboren, kleine, lichte of zieke baby moet men extra voorzichtig zijn. Een oudere zuigeling is juist minder kwetsbaar. We gaan bij zwangerschap en borstvoeding uit van de gebruikelijke dosering, zonder dat de patiënt daarbij andere geneesmiddelen gebruikt. Of het gebruik van een geneesmiddel de beste keuze is, en welk geneesmiddel in dat geval de voorkeur heeft, kan per persoon en per situatie verschillen. Daarom is goed overleg tussen zorgverlener en patiënt essentieel. Deze informatie is bedoeld ter ondersteuning van dit overleg en kan de medische zorg niet vervangen.