Keuze maken gebaseerd op ervaring en sederend effect
De meeste ervaring is opgedaan met:
- de eerste generatie antihistaminica clemastine en promethazine
- de tweede generatie antihistaminica loratadine en cetirizine.
De voorkeur gaat uit naar het gebruik van (des)loratadine en (levo)cetirizine, omdat deze middelen geen sederende werking hebben. Als het sederende effect voor de moeder gewenst is, kan gekozen worden voor clemastine, promethazine of hydroxyzine. Gebruik deze middelen niet vlak voor de partus vanwege mogelijke effecten op het kind. Antihistaminica zijn in zeer hoge dosis bij dieren teratogeen. Bij de mens zijn er in de meeste onderzoeken tot nu toe geen aanwijzingen dat het gebruik van antihistaminica in het eerste trimester een verhoogd risico geeft op aangeboren afwijkingen. In een enkele studie worden wel afwijkingen gezien, maar dit onderzoek bevat methodologische beperkingen [11].
Loratadine en desloratadine
Er is veel onderzoek gedaan naar het gebruik van loratadine tijdens de zwangerschap (>5000 zwangerschappen). Dit laat geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen zien [1-4]. Desloratadine is de actieve metaboliet van loratadine. In een studie met ruim 1600 zwangeren wordt geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen gezien. Desloratadine is vergeleken met hetzelfde aantal loratadine gebruiksters [5]. Men verwacht ook van desloratadine geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen. Aanvullend onderzoek moet dit nog bevestigen.
Cetirizine en levocetirizine
Er is veel onderzoek gedaan naar het gebruik van cetirizine tijdens de zwangerschap (rond de 4000 zwangerschappen). Dit laat geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen zien [1-2, 6-10].
Levocetirizine is de actieve R-enantiomeer van cetirizine. Men verwacht ook van levocetirizine geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen. Aanvullend onderzoek moet dit nog bevestigen.
Clemastine
Er is veel onderzoek gedaan naar het gebruik van clemastine tijdens de zwangerschap (>4000 zwangerschappen). Dit laat geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen zien [1]. Clemastine heeft een sederende werking.
Promethazine
Er is met meer dan 25.000 zwangerschappen veel onderzoek gedaan naar het gebruik van promethazine tijdens de zwangerschap. De studies laten geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen zien [1, 7, 12-15]. In een grote Amerikaanse database studie wordt promethazine vergeleken met ondansetron. De studie onderzocht bijna 140.000 zwangerschappen met een promethazine recept het eerste trimester. De onderzoekers zagen geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen, hartafwijkingen en schisis (gespleten gehemelte en/of lip) [16]. Het absolute overall risico op aangeboren afwijkingen bij een promethazine recept was 3,3%. Dit is vergelijkbaar met het algemene risico op aangeboren afwijkingen. Promethazine heeft een sterk sederende werking.
De gebruikte dosering promethazine blijkt vooral 50 mg te zijn, met een range van 25 tot 100 mg. De hoge dosering van 150 mg is daardoor nog onvoldoende onderzocht. Echter niet alle studies vermelden welke dosering is gebruikt.
Ebastine en hydroxyzine
Er is minder ervaring met het gebruik van hydroxyzine en ebastine tijdens de zwangerschap. Er zijn ruim 1000 zwangerschappen onderzocht waarbij hydroxyzine gebruikt werd [3, 8-9, 17-19]. Hydroxyzine heeft een sederende werking.
Er is één onderzoek uitgevoerd waar ongeveer 500 zwangerschappen met ebastine onderzocht werden [1]. In de uitgevoerde onderzoeken werd geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen gezien.
Fexofenadine
Er is een studie op een voorschriftendatabase naar het gebruik van fexofenadine tijdens de zwangerschap. Daarin zijn bijna 3000 zwangeren gevolgd en werd geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen gezien in vergelijking met cetirizine [20].
Fexofenadine is daarbij de actieve metaboliet van terfenadine. Er is ook ruime ervaring met het gebruik van terfenadine tijdens de zwangerschap. Meer dan 1500 zwangerschappen met terfenadine blootstelling zijn onderzocht waarbij geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen is gezien. Terfenadine is uit de handel genomen. Fexofenadine heeft geen sederende werking.
Dimetindeen
Met dimetindeen is jarenlange gebruikerservaring. Daarom wordt aangenomen dat dit geen verhoogd risico geeft op aangeboren afwijkingen. Maar er is onvoldoende onderzoek gedocumenteerd naar het gebruik van dit middel tijdens de zwangerschap. Dimetindeen heeft een sederende werking.
Met de overige antihistaminica is nog onvoldoende ervaring tijdens de zwangerschap
Het is niet mogelijk om een goede inschatting van de risico’s te maken. Dit zijn acrivastine, alimemazine, cinnarizine, ketotifen, mizolastine, oxomemazine, promethazine (hoge dosering) en rupatadine.
Referenties:
-
Kallen B. Maternal Drug Use and Infant Congenital Malformations. 1th. Springer International Publishing;2019-01-01.
-
Wilton LV, Pearce GL, Martin RM. The outcomes of pregnancy in women exposed to newly marketed drugs in general practice in England British journal of obstetrics and gynaecology. 1998-08-01;105(8):882-9
-
Diav-Citrin O, et al. Pregnancy outcome after gestational exposure to loratadine or antihistamines: a prospective controlled cohort study The Journal of allergy and clinical immunology. 2003-06-01;111(6):1239-43
-
Moretti ME, et al. Fetal safety of loratadine use in the first trimester of pregnancy: a multicenter study The Journal of allergy and clinical immunology. 2003-03-01;111(3):479-83
-
Andersson NW, Poulsen HE, Andersen JT. Desloratadine Use During Pregnancy and Risk of Adverse Fetal Outcomes: A Nationwide Cohort Study The journal of allergy and clinical immunology. In practice. 2020-05-01;8(5):1598-1605
-
Weber-Schoendorfer C, Schaefer C. The safety of cetirizine during pregnancy. A prospective observational cohort study Reproductive toxicology (Elmsford, N.Y.). 2008-09-01;26(1):19-23
-
Etwel F, Djokanovic N, Moretti ME. The fetal safety of cetirizine: an observational cohort study and meta-analysis Journal of obstetrics and gynaecology : the journal of the Institute of Obstetrics and Gynaecology. 2014-07-01;34(5):392-9
-
Einarson A, Bailey B, Jung G. Prospective controlled study of hydroxyzine and cetirizine in pregnancy Annals of allergy, asthma & immunology : official publication of the American College of Allergy, Asthma, & Immunology. 1997-02-01;78(2):183-6
-
Schatz M, Petitti D. Antihistamines and pregnancy. Annals of allergy, asthma & immunology : official publication of the American College of Allergy, Asthma, & Immunology. 1997-02-01;78(2):157-9
-
Golembesky A, Cooney M, Boev R. Safety of cetirizine in pregnancy Journal of obstetrics and gynaecology : the journal of the Institute of Obstetrics and Gynaecology. 2018-10-01;38(7):940-945
-
Hansen C, Desrosiers TA, Wisniewski K. Use of antihistamine medications during early pregnancy and selected birth defects: The National Birth Defects Prevention Study, 1997-2011. Birth defects research. 2020-10-01;112(16):1234-1252
-
Golding J, Vivian S, Baldwin JA. Maternal anti-nauseants and clefts of lip and palate. Human toxicology. 1983-01-01;2(1):63-73
-
Gilboa SM, Strickland MJ, Olshan AF. Use of antihistamine medications during early pregnancy and isolated major malformations. Birth defects research. Part A, Clinical and molecular teratology. 2009-02-01;85(2):137-50
-
Bartfai Z, Kocsis J, Puho EH. A population-based case-control teratologic study of promethazine use during pregnancy. Reproductive toxicology (Elmsford, N.Y.). 2008-02-01;25(2):276-85
-
Anderka M, et al. Medications used to treat nausea and vomiting of pregnancy and the risk of selected birth defects. Birth defects research. Part A, Clinical and molecular teratology. 2012-01-01;94(1):22-30
-
Huybrechts KF, et al. Association of Maternal First-Trimester Ondansetron Use With Cardiac Malformations and Oral Clefts in Offspring. JAMA. 2018-12-18;320(23):2429-2437
-
Erez S, Schifrin BS, Dirim O. Double-blind evaluation of hydroxyzine as an antiemetic in pregancy The Journal of reproductive medicine. 1971-07-01;7(1):35-7
-
Heinonen OP, Slone D, Shapiro S. Birth Defects and Drugs in Pregnancy..Littleton:Publishing Sciences Group;1977-01-01.
-
Gerald G. Briggs, Roger K. Freeman, Craig V. Towers. Drugs in Pregnancy and Lactation. 11th. Wolters Kluwer Health;2016-04-17. p.707
-
Andersson NW, Torp-Pedersen C, Andersen JT. Association Between Fexofenadine Use During Pregnancy and Fetal Outcomes JAMA pediatrics. 2020-08-01;174(8):e201316
Laatst bijgewerkt op 14-07-2021