Veelgestelde vragen coronavaccins

Ja, de goedgekeurde vaccins zijn veilig. Voor coronavaccins gelden dezelfde strenge eisen als voor andere vaccins. De coronavaccins zijn in grote groepen mensen getest, waarbij de veel voorkomende bijwerkingen goed in kaart zijn gebracht. Ook nadat vaccins zijn goedgekeurd, worden de bijwerkingen nog in de gaten gehouden. Net zoals bij andere vaccins is de kans op een ernstige of onbekende bijwerking erg klein, maar niet helemaal uit te sluiten. Als het vaccin op grote schaal gebruikt gaat worden kunnen eventueel nog nieuwe zeldzame bijwerkingen ontdekt worden.

Lees hier meer over de monitoring van de veiligheid van coronavaccins.

Sommige mensen moeten extra voorzichtig zijn. Bespreek met uw arts of u een coronavaccin mag krijgen als u een slechte afweer heeft, bloedverdunners gebruikt, een allergische reactie heeft gehad op een ingrediënt van het vaccin, zwanger bent of borstvoeding geeft en als u ernstig ziek bent of hoge koorts heeft.

Bijwerkingencentrum Lareb houdt de veiligheid van de coronavaccins goed in de gaten. Dit doet Lareb op twee manieren.

  • Bijwerkingen melden

Zorgverleners en mensen die gevaccineerd zijn kunnen (vermoedens van) bijwerkingen melden. Op basis van analyse van meldingen kunnen eventuele nieuwe bijwerkingen opgespoord worden.
Meld hier uw bijwerking

  • Onderzoek

Per vaccin worden ongeveer 5000 mensen die gevaccineerd zijn gedurende een half jaar na vaccinatie gevraagd hun ervaring met bijwerkingen te delen. U kunt zich aanmelden voor dit onderzoek binnen twee dagen na de eerste coronavaccinatie. Ook als u een vaccinatie gepland heeft, kunt u zich aanmelden.

Dit kan via www.mijncoronavaccin.nl. Daar vindt u ook meteen meer informatie over dit onderzoek.

Bij de coronavaccins zijn de meest voorkomende bijwerkingen: reacties op de plek van de prik (pijn, rood, zwelling), hoofdpijn, vermoeidheid, spierpijn, pijn in de gewrichten, koorts, misselijkheid en koude rillingen en opgezette lymfeklieren in de oksel (en soms ook in de hals of bij het sleutelbeen). Dit zijn bijwerkingen die bij andere vaccins ook voorkomen. Deze klachten zijn meestal mild en herstellen binnen een paar dagen na de vaccinatie. Indien nodig kan paracetamol gebruikt worden ter verlichting van de symptomen.
Meer informatie staat in de bijsluiters van de verschillende vaccins.

Pfizer/BioNTech (Comirnaty): korte bijsluiter, productinformatie
Moderna: korte bijsluiter, productinformatie
AstraZeneca (Vaxzevria): korte bijsluiter, productinformatie
Janssen: korte bijsluiter, productinformatie

Regelmatig geven we een update van de bijwerkingen die bij Bijwerkingencentrum Lareb zijn gemeld en die door deskundigen zijn bekeken. Vanaf 2-3-2021 is dat iedere twee weken.

Het overzicht van de gemelde bijwerkingen met een uitleg vindt u hier.

Het risico op een ernstige bijwerking is erg klein, maar kan niet helemaal worden uitgesloten. Heel erg zeldzame bijwerkingen worden soms pas ontdekt als grote groepen mensen het vaccin krijgen. Daarom worden ook nadat de vaccins zijn goedgekeurd, de bijwerkingen goed in de gaten gehouden.

Ontsteking ruggenmerg

In de testfase van het vaccin van Oxford/AstraZeneca(Vaxzevria) kreeg een testpersoon mogelijk een ontsteking van het ruggenmerg (myelitis transversa). Of dit door het vaccin komt, is nog niet bekend. Het kan een zeer zeldzame bijwerking zijn van een vaccin. Maar kan ook andere oorzaken hebben.
Lees hier meer over ontsteking van het ruggenmerg na coronavaccinatie.

Bellse parese

Een paar testpersonen ontwikkelden aangezichtsverlamming van Bell, ook wel Bellse parese of Bell’s palsy genoemd, na vaccinatie met het vaccin van Moderna en het vaccin van Pfizer/BioNTech (Comirnaty). Het is onduidelijk of het door het vaccin kwam. Bellse parese kan een zeer zeldzame bijwerking zijn van een vaccin. Maar het kan ook andere oorzaken hebben.

Trombose (zonder laag aantal bloedplaatjes)

‘Gewone’ trombose (bloedpropjes) is tot nu toe geen bekende bijwerking van de coronavaccins. Trombose en longembolieën hebben diverse oorzaken en komen best vaak voor, bij ongeveer 1 op de 1000 mensen per jaar. Lareb ontvangt hierover ook meldingen na coronavaccinatie. Tot en met 14 april waren dit 399 meldingen. Op basis van onze meldingen kan geen conclusie worden getrokken over een relatie met de vaccins. Daarom adviseert Lareb meer onderzoek naar trombose en embolieën na coronavaccinaties. Lees voor meer informatie ons overzicht over de meldingen van trombose en embolieën na coronavaccinatie.

Laag aantal bloedplaatjes (zonder trombose)

De bijwerking ‘laag aantal bloedplaatjes’ (trombocytopenie) is toegevoegd aan de bijsluiter van het AstraZeneca vaccin (Vaxzevria). Soms krijgt iemand daardoor blauwe plekken, een bloedneus of puntbloedinkjes in de huid. Deze bijwerking is tijdelijk en meestal niet ernstig. Het gaat bij de meeste mensen vanzelf over.

Trombose in combinatie met een laag aantal bloedplaatjes

Trombose in combinatie met een laag aantal bloedplaatjes is wel een zeldzame bijwerking van het AstraZeneca vaccin en het Janssen vaccin. Lareb heeft tot nu toe geen meldingen ontvangen van deze bijwerking op het Janssen vaccin. Lareb heeft nu (11-5-2021) 15 meldingen bij het AstraZeneca vaccin (Vaxzevria) van een laag aantal bloedplaatjes in combinatie met uitgebreide trombose. De klachten ontstonden 7 tot 20 dagen na vaccinatie. Het gaat om 12 vrouwen en 3 mannen. Hiervan waren er 6 personen tussen 20 en 40 jaar, 3 personen tussen 40 en 60 jaar en 6 personen ouder dan 60 jaar. Sinds alleen nog mensen van 60 jaar en ouder met het vaccin van AstraZeneca (Vaxzevria) worden gevaccineerd, zijn er tot nu toe 3 meldingen op bijna 1 miljoen gegeven vaccins bijgekomen. Het aantal meldingen zegt niet hoe vaak het voor komt. 

In Europa zijn er ook meerdere meldingen van trombose in combinatie met een sterke daling van de bloedplaatjes. De EMA stelt vooralsnog dat de voordelen van het vaccin in de vorm van bescherming tegen het coronavirus groter zijn dan de risico’s. Kijk hier voor meer informatie over de Europese meldingen van trombose in combinatie van een tekort aan bloedplaatjes.

Waar moet ik extra op letten?

De klachten die passen bij het zeldzame beeld van een combinatie van meerdere bloedstolsels met een sterke daling van het aantal bloedplaatjes zijn:

  • Kortademigheid
  • Pijn op de borst
  • Zwelling in de benen
  • Aanhoudende buikpijn
  • Zware, voortdurende hoofdpijn of wazig zien
  • Kleine onderhuidse bloedingen ergens anders dan op de prikplek

Krijgt u deze klachten, neem dan altijd snel contact op met de huisarts of huisartsenpost. Krijgt u deze klachten of worden deze klachten opeens veel erger en heeft u in de afgelopen 28 dagen een coronavaccinatie gehad? Vertel dit dan aan de arts.

Meer weten?

Het zeldzame beeld betreft het optreden van een combinatie van trombose, inclusief diffuse intravasale stolling en cerebrale veneuze sinus trombose, in combinatie met trombopenie. De vaccinatie leidt in zeldzame gevallen tot de vorming van antilichamen tegen trombocytenantigenen als onderdeel van de ontstekingsreactie en immuunstimulatie. Deze antilichamen verschijnen tussen 4 en 16 dagen na de vaccinatie. Meer informatie voor zorgverleners is beschikbaar bij de Werkgroep Trombose & Hemostase van de NVIVG.

Enige achtergrondinformatie is beschikbaar via:

Na vaccinatie kan zwelling en/of roodheid op de injectieplaats ontstaan als gevolg van een plaatselijke ontstekingsreactie. Deze zwelling kan soms zeer uitgebreid zijn en zelfs tot over de schouder of de elleboog heen gaan.

Er is meestal geen sprake van een infectie of een allergische reactie en behandeling is niet nodig. Koelen kan de pijn en zwelling verzachten. Het verdwijnt vanzelf binnen 4 tot 5 dagen zonder blijvende klachten. Krijgt u pas na drie of meer dagen last van een dikke arm aan de kant van de prikplek? Neem dan contact op met uw arts.
Zie hier meer informatie over deze bijwerking.

Bij mensen met epilepsie kan een vaccinatie of koorts na een vaccinatie een epileptische aanval uitlokken. Dit kan bij alle vaccins gebeuren. Zie hier voor algemene informatie over vaccins en epilepsie.

Bij de coronavaccins zijn er ook meldingen met een epileptische aanval gedaan. Er is geen reden om mensen met epilepsie niet te vaccineren. De richtlijn voor COVID-19 vaccinatie geeft aan dat mensen die vaker een epileptische aanval hebben gekregen na een vaccinatie of na koorts, samen met de arts overwegen wat het beste is om te doen.

In Nederland zijn er meldingen van overlijden na coronavaccinatie. Overlijden na vaccinatie wil niet zeggen dat het overlijden is veroorzaakt door de vaccinatie.

In de meldingen met voldoende informatie, zijn bij een groot deel de gezondheidsproblemen de meest voor de hand liggende verklaring voor het overlijden. Bij een aantal meldingen hebben bijwerkingen mogelijk bijgedragen aan het verslechteren van een al kwetsbare gezondheidssituatie of sluimerende onderliggende conditie al dan niet door hoge leeftijd. Het gaat hier om bekende bijwerkingen van de coronavaccins zoals koorts, misselijkheid en algemene malaise. Een patiënt overleed na een uitgebreide trombose in combinatie met een laag aantal bloedplaatjes. Bij veel meldingen was er meer informatie nodig over de oorzaak van overlijden, opgetreden bijwerkingen en onderliggende gezondheidsproblemen. Deze informatie is nagevraagd. Helaas is er bij een deel van de meldingen nog steeds onvoldoende bekend voor een goed inzicht.

Lareb heeft onlangs een overzicht gemaakt van overlijdens in de eerste 8 weken van de vaccinatiecampagne.

In Nederland overlijden per week gemiddeld zo’n 750-800 verpleeghuisbewoners. Hier zullen ook mensen bij zijn die pasgeleden zijn gevaccineerd. Er overlijden ook ongeveer 200 verpleeghuisbewoners per week aan corona. Voor degenen met de grootste kwetsbaarheid

Lees hier meer over overlijdens na vaccinaties in het algemeen.

Er zijn tot nu toe geen nadelige effecten op lange termijn bekend. De kans op bijwerkingen na vaccinaties die pas later optreden, is over het algemeen erg klein. De meeste bijwerkingen uiten zich binnen enkele dagen tot weken na de vaccinatie.

Ook nadat de vaccins zijn goedgekeurd, worden de bijwerkingen goed in de gaten gehouden. Dat kunnen ook eventuele bijwerkingen zijn die pas later optreden.

Neem contact op met uw arts als er een bijzondere reden is waarom u misschien extra voorzichtig moet zijn met een vaccinatie. Dit geldt in elk geval voor mensen:

  • met een verminderde afweer door ziekte of medicijnen;

De goedgekeurde coronavaccins kunnen gebruikt worden. Mogelijk werken de vaccins minder goed, omdat het immuunsysteem minder goed in staat is om afweerstoffen tegen het vaccin aan te maken.
Meer informatie over vaccinatie en afweerstoornissen vindt u hier

  • die bloedverdunners gebruiken;

De goedgekeurde coronavaccins kunnen gebruikt worden. De coronavaccins worden voorzichtig in een spier toegediend. Dit kan een bloeding of blauwe plek op de prikplaats veroorzaken.

  • die allergisch zijn voor één van de bestanddelen van het vaccin;

Bent u allergisch voor een bestanddeel van het vaccin? Dan mag u het vaccin niet krijgen. De bestanddelen van de vaccins kunt u vinden in de bijsluiters.

Pfizer/BioNtech, Comirnaty

AstraZeneca, Vaxzevria

Moderna

Janssen

De coronavaccins bevatten geen gelatine, kippeneiwit of antibioticum.

  • die zwanger zijn of borstvoeding geven;
  • die ernstig ziek zijn of hoge koorts hebben.

Als u COVID-19 heeft dan kunt u niet gevaccineerd worden. Vaccineren kan dan na minimaal 4 weken nadat de symptomen zijn begonnen. Als u in het verleden COVID-19 heeft gehad en nu klachtenvrij bent, dan kunt u gevaccineerd worden.

Uit onderzoek blijkt dat mensen die eerder COVID-19 hebben gehad hevigere bijwerkingen van een coronavaccinatie kunnen ervaren. In de onderzoeken met de vaccins van Pfizer/BioNTech en Moderna traden geen extra bijwerkingen op bij mensen die al COVID-19 hadden gehad. Het is niet bekend of zij nog COVID-19 klachten hadden toen zij gevaccineerd werden. In een aanvullend onderzoek bleken er bij deze vaccinatie wel hevigere bijwerkingen te zijn bij mensen die eerder COVID-19 hebben gehad. De bijwerkingen waren vergelijkbaar met de bijwerkingen die optreden bij de 2de vaccinatie van de vaccins van Pfizer/BioNTech en Moderna. Van de 2de vaccinatie is bekend dat de bijwerkingen bij een deel van de mensen heviger zijn dan bij de 1ste vaccinatie.

Er zijn nog niet genoeg gegevens bekend over de werkzaamheid van de vaccins bij mensen die al COVID-19 hebben gehad.

Meer informatie over vaccineren en gelijktijdige coronavirus infectie vindt u op de website van LCI.

U kunt nog COVID-19 krijgen nadat u gevaccineerd bent. Het duurt namelijk nog een aantal dagen voordat het lichaam antistoffen tegen het virus heeft aangemaakt. Voor het vaccin van Pfizer/BioNTech duurt het ongeveer 7 dagen na de 2de vaccinatie voordat ruim 90% van de mensen beschermd is tegen het virus. Voor het vaccin van Moderna is dit na ongeveer 14 dagen na de 2de vaccinatie. Voor het vaccin van AstraZeneca (Vaxzevria) geldt dat na 15 dagen na de 2de vaccinatie ongeveer 60% van de mensen beschermd is.

Als u besmet bent met het virus vlak voor of na de vaccinatie, kunt u dus nog ziek worden. De kans dat u COVID-19 krijgt na de 2de vaccinatie is klein, maar wel aanwezig.

De kans dat u na de 1ste vaccinatie COVID-19 krijgt is groter, omdat u dan nog minder goed beschermd bent. Daarom blijft het belangrijk om u te laten testen wanneer u klachten krijgt die passen bij COVID-19 (verkoudheidsklachten, reuk- of smaakverlies, benauwdheid) of als er sprake is van een grote kans op besmetting.

Heftige allergische reacties na een vaccinatie zijn heel zeldzaam, maar niet uit te sluiten. Voor de coronavaccins geldt dat iemand het vaccin niet mag krijgen als:

  • U allergisch bent voor een bestanddeel van het vaccin. De bestanddelen van de vaccins staan in de bijsluiter. De coronavaccins bevatten geen gelatine, kippeneiwit of antibioticum.
  • U bij de eerste vaccinatie met hetzelfde vaccin een ernstige allergische reactie kreeg binnen 4 uren na de prik.
  • U bij de eerste vaccinatie met het hetzelfde vaccin geen ernstige, maar wel hevige klachten van een allergische reactie kreeg snel na de prik.

Een allergische reactie na een ander vaccin, voedingsmiddel of medicijn is geen contra-indicatie voor de coronavaccinatie, maar wel een reden voor extra voorzorgsmaatregelen, zoals een langere observatieperiode na vaccinatie. Overleg altijd met een arts bij een eerdere ernstige allergische reactie of bij een ander vorm van allergie.
Zie onze pagina voor meer informatie over onze meldingen van allergische reacties na coronavaccinatie.

Coronavaccinatie tijdens de zwangerschap

Wereldwijd zijn inmiddels grote aantallen zwangere vrouwen gevaccineerd tegen de infectie met het coronavirus. De eerste resultaten zijn geruststellend: er worden geen nadelige gevolgen gezien voor de zwangerschap en het ongeboren kind. Dit is in overeenstemming met de zeer uitgebreide ervaring met diverse andere niet-levende vaccins tijdens de zwangerschap. De multidisciplinaire werkgroep COVID-19 en Zwangerschap adviseert alle zwangere vrouwen om zich te laten vaccineren, zodra zij volgens de landelijke vaccinatiestrategie in aanmerking komen. Bij voorkeur met Pfizer of Moderna. 

Lees hier meer over coronavaccinatie en zwangerschap.

Coronavaccinatie tijdens het geven van borstvoeding

Er worden geen nadelige gevolgen verwacht voor het kind na corona-vaccinatie van de moeder tijdens de borstvoedingsperiode. Er is veel onderzoek gedaan naar andere niet-levende vaccins. Deze worden tijdens de borstvoedingsperiode als veilig beschouwd. Op basis hiervan, en op basis van de ervaring met het coronavaccin tot nu toe, worden geen nadelige gevolgen voor het kind verwacht. De ervaring is vooral opgedaan met het vaccin van Pfizer en van Moderna.

Antistoffen die de moeder aanmaakt na vaccinatie, zijn aangetoond in de moedermelk. Deze antistoffen kunnen bijdragen aan de bescherming van het kind tegen een corona-infectie. 
De multidisciplinaire werkgroep COVID-19 & Zwangerschap ziet geen bezwaar in het vaccineren van vrouwen die borstvoeding geven. 

Lees hier meer over coronavaccinatie en borstvoeding.

De meeste bijwerkingen van de coronavaccins zijn mild en verdwijnen na enkele dagen zonder dat behandeling nodig is. Heeft u klachten die passen bij een allergische reactie? Bijvoorbeeld huiduitslag over het hele lichaam, zwelling van de lippen, tong of ogen en benauwdheid. Neem dan direct contact op met uw huisarts. 

Heeft u andere klachten en maakt u zich zorgen? Neem dan ook contact op met uw huisarts. Bijvoorbeeld als de bijwerkingen lang aanhouden of erger worden.

U kunt uw bijwerking ook melden bij Bijwerkingencentrum Lareb. 

De meeste veel voorkomende bijwerkingen van de coronavaccins verdwijnen na enkele dagen zonder dat behandeling nodig is. Bij sommige mensen houden de klachten langer dan een week aan. Dit is per persoon verschillend en ook per bijwerking. Het is niet te voorspellen hoelang bijwerkingen precies aanhouden per persoon. Duren de klachten bij u erg lang (langer dan 2 weken) of maakt u zich zorgen? Neem dan contact op met uw huisarts.

Soms kunnen klachten na coronavaccinatie lijken op symptomen van COVID-19. Bekende klachten na vaccinatie zijn: pijn op de injectieplaats, roodheid en zwelling, vermoeidheid, hoofdpijn, spier- en gewrichtspijn, rillingen, misselijkheid, koorts en opgezette lymfeklieren in de oksel (en soms ook in de hals of bij het sleutelbeen). Deze klachten zijn meestal binnen 1 tot 2 dagen verdwenen. Zijn de klachten na 2 dagen nog niet weg, ervaart u typische COVID-19 symptomen zoals verkoudheidsklachten, reuk- of smaakverlies en benauwdheid, of is er sprake van een grote kans op besmetting (door bijvoorbeeld intensief contact met iemand met COVID-19), dan kan het verstandig zijn om te testen op COVID-19. Overleg bij twijfel altijd eerst even met uw huisarts.

Het duurt enkele weken totdat het vaccin goed werkt. De eerste weken na de vaccinatie kunt u besmet raken met het coronavirus. U kunt dan ook besmettelijk zijn voor anderen. Ook na de (beide) vaccinaties is het mogelijk dat u nog besmet wordt met het coronavirus, al wordt die kans wel veel kleiner.

Let op, bijwerkingen van een vaccinatie zijn niet besmettelijk. Horen de klachten bij COVID-19 of een andere infectie, dan bent u wel besmettelijk voor anderen.

Alle vermoedens van bijwerkingen kunnen gemeld worden. Meld vooral die bijwerkingen die u opvielen. Bijvoorbeeld omdat de bijwerking niet in de bijsluiter staat. Of omdat de bijwerking anders of heviger verliep dan u had verwacht. U kunt uw bijwerking melden via het meldformulier. Wij nemen telefonisch geen meldingen aan.

Het melden van bijwerkingen is niet verplicht. Voor zorgverleners bestaat daarop één belangrijke uitzondering, namelijk dat vermoedens van ernstige bijwerkingen gemeld moeten worden volgens de Geneesmiddelenwet Artikel 78 lid 3.

Er is sprake van een ernstige bijwerking als die bijwerking leidt tot ziekenhuisopnames, blijvende invaliditeit, een aangeboren afwijking, een levensbedreigende situatie of overlijden.

Voor overlijden na vaccinatie betekent dit dat een zorgverlener zelf moet inschatten of er vermoedelijk een relatie bestaat tussen de vaccinatie en het overlijden. Melden is niet verplicht als er overduidelijk sprake is van een andere oorzaak dan vaccinatie. Is de relatie nog heel onduidelijk, dan kan het laagdrempelig gemeld worden. Lareb beoordeelt bij ieder gemeld overlijden zorgvuldig hoe sterk de mogelijke relatie tussen het overlijden en de vaccinatie is.

 

Of er meer of hevigere bijwerkingen kunnen ontstaan na de 2de coronavaccinatie is afhankelijk van het vaccin.

Na de 2de vaccinatie met het vaccin van Pfizer/BioNTech ervaren meer mensen bijwerkingen blijkt uit de bijsluiter. Deze bijwerkingen kunnen ook heviger zijn dan bij de 1ste vaccinatie. Het gaat hierbij vooral om klachten zoals koorts. Deze klachten ontstaan meestal op de dag van vaccinatie en verdwijnen meestal binnen enkele dagen. Ook na de 2de vaccinatie met het vaccin van Moderna lijken er meer bijwerkingen te zijn in vergelijking met de 1ste vaccinatie.

Bij het vaccin van AstraZeneca (Vaxzevria) is het tegenovergestelde te zien. Na de 2de vaccinatie met dit vaccin blijken er over het algemeen minder en mildere bijwerkingen te zijn dan na de 1ste vaccinatie.

De meeste bijwerkingen van de coronavaccins zijn mild en passen bij de reactie van het lichaam op het vaccin. Reacties op de prikplaats, hoofdpijn, vermoeidheid, spierpijn, pijn in de gewrichten, koorts, misselijkheid en rillingen en opgezette lymfeklieren in de oksel (en soms ook in de hals of bij het sleutelbeen) zijn bekende bijwerkingen. Deze klachten zijn meestal geen reden om de tweede prik niet te nemen.

Had u een allergische reactie na de eerste vaccinatie?
U mag de tweede vaccinatie met hetzelfde vaccin niet krijgen als u bij de eerste prik een ernstige allergische kreeg die binnen 4 uren optrad. Was de allergische reactie hevig maar niet direct ernstig? Dan is dat ook een reden om de tweede vaccinatie niet te nemen.

Heeft u andere klachten of waren de klachten bij u opvallend ernstig en maakt u zich zorgen? Bespreek dit dan altijd eerst met uw huisarts.