Aa Lettergrootte
16

Veelgestelde vragen coronavaccins

Ja, de goedgekeurde vaccins zijn veilig. Voor coronavaccins gelden dezelfde strenge eisen als voor andere vaccins. De coronavaccins zijn in grote groepen mensen getest, waarbij de veel voorkomende bijwerkingen goed in kaart zijn gebracht. Ook nadat vaccins zijn goedgekeurd, worden de bijwerkingen nog in de gaten gehouden. Net zoals bij andere vaccins is de kans op een ernstige of onbekende bijwerking erg klein, maar niet helemaal uit te sluiten. Als het vaccin op grote schaal gebruikt gaat worden kunnen eventueel nog nieuwe zeldzame bijwerkingen ontdekt worden.

Lees hier meer over de monitoring van de veiligheid van coronavaccins.

Sommige mensen moeten extra voorzichtig zijn. Bespreek met uw arts of u een coronavaccin mag krijgen als u een slechte afweer heeft, bloedverdunners gebruikt, een allergische reactie heeft gehad op een ingrediënt van het vaccin, zwanger bent of borstvoeding geeft en als u ernstig ziek bent of hoge koorts heeft.

Bijwerkingencentrum Lareb houdt de veiligheid van de coronavaccins goed in de gaten. Dit doet Lareb op twee manieren.

  • Bijwerkingen melden

Zorgverleners en mensen die gevaccineerd zijn kunnen (vermoedens van) bijwerkingen melden. Op basis van analyse van meldingen kunnen eventuele nieuwe bijwerkingen opgespoord worden.
Meld hier uw bijwerking

  • Onderzoek

Per vaccin worden ongeveer 5000 mensen die gevaccineerd zijn gedurende een half jaar na vaccinatie gevraagd hun ervaring met bijwerkingen te delen. U kunt zich aanmelden voor dit onderzoek binnen twee dagen na de eerste coronavaccinatie. Ook als u een vaccinatie gepland heeft, kunt u zich aanmelden.

Dit kan via www.mijncoronavaccin.nl. Daar vindt u ook meteen meer informatie over dit onderzoek.

Bij de coronavaccins zijn de meest voorkomende bijwerkingen: reacties op de plek van de prik (pijn, rood, zwelling), hoofdpijn, vermoeidheid, spierpijn, pijn in de gewrichten, koorts, misselijkheid en koude rillingen en opgezette lymfeklieren in de oksel (en soms ook in de hals of bij het sleutelbeen). Dit zijn bijwerkingen die bij andere vaccins ook voorkomen. Deze klachten zijn meestal mild en herstellen binnen een paar dagen na de vaccinatie. Indien nodig kan paracetamol gebruikt worden ter verlichting van de symptomen.
Meer informatie staat in de bijsluiters van de verschillende vaccins.

Pfizer/BioNTech (Comirnaty): korte bijsluiter, productinformatie
Moderna: korte bijsluiter, productinformatie
AstraZeneca: korte bijsluiter, productinformatie

Regelmatig geven we een update van de bijwerkingen die bij Bijwerkingencentrum Lareb zijn gemeld en die door deskundigen zijn bekeken. Vanaf 2-3-2021 is dat iedere twee weken.

Het overzicht van de gemelde bijwerkingen met een uitleg vindt u hier.

Of er meer of hevigere bijwerkingen kunnen ontstaan na de 2de coronavaccinatie is afhankelijk van het vaccin.

Na de 2de vaccinatie met het vaccin van Pfizer/BioNTech ervaren meer mensen bijwerkingen blijkt uit de bijsluiter. Deze bijwerkingen kunnen ook heviger zijn dan bij de 1ste vaccinatie. Het gaat hierbij vooral om klachten zoals koorts. Deze klachten ontstaan meestal op de dag van vaccinatie en verdwijnen meestal binnen enkele dagen. Ook na de 2de vaccinatie met het vaccin van Moderna lijken er meer bijwerkingen te zijn in vergelijking met de 1ste vaccinatie.

Bij het vaccin van AstraZeneca is het tegenovergestelde te zien. Na de 2de vaccinatie met dit vaccin blijken er over het algemeen minder en mildere bijwerkingen te zijn dan na de 1ste vaccinatie.

Het risico op een ernstige bijwerking is erg klein, maar kan niet helemaal worden uitgesloten. Heel erg zeldzame bijwerkingen worden soms pas ontdekt als grote groepen mensen het vaccin krijgen. Daarom worden ook nadat de vaccins zijn goedgekeurd, de bijwerkingen goed in de gaten gehouden.

Ontsteking ruggenmerg

In de testfase van het vaccin van Oxford/AstraZeneca kreeg een testpersoon mogelijk een ontsteking van het ruggenmerg (myelitis transversa). Of dit door het vaccin komt, is nog niet bekend. Het kan een zeer zeldzame bijwerking zijn van een vaccin. Maar kan ook andere oorzaken hebben.
Lees hier meer over ontsteking van het ruggenmerg na coronavaccinatie.

Bellse parese

Een paar testpersonen ontwikkelden aangezichtsverlamming van Bell, ook wel Bellse parese of Bell’s palsy genoemd, na vaccinatie met het vaccin van Moderna en het vaccin van Pfizer/BioNTech (Comirnaty). Het is onduidelijk of het door het vaccin kwam. Bellse parese kan een zeer zeldzame bijwerking zijn van een vaccin. Maar het kan ook andere oorzaken hebben.

Na vaccinatie kan zwelling en/of roodheid op de injectieplaats ontstaan als gevolg van een plaatselijke ontstekingsreactie. Deze zwelling kan soms zeer uitgebreid zijn en zelfs tot over de schouder of de elleboog heen gaan.

Er is meestal geen sprake van een infectie of een allergische reactie en behandeling is niet nodig. Koelen kan de pijn en zwelling verzachten. Het verdwijnt vanzelf binnen 4 tot 5 dagen zonder blijvende klachten.
Zie hier meer informatie over deze bijwerking.

In een aantal landen kregen enkele mensen een ernstige allergische reactie na toediening van het vaccin van Pfizer/BioNTech (Comirnaty). Ook in Nederland zijn meldingen binnengekomen van klachten die passen bij een heftige allergische reactie. Deze reacties zijn gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb. De eerste symptomen van heftige allergische reacties begonnen meestal in de eerste 15-30 minuten na vaccinatie. Bij sommigen duurde het tot enkele uren voordat de klachten het hevigst werden. De patiënten zijn snel en adequaat behandeld en hersteld.

Heftige allergische reacties na een vaccinatie zijn heel zeldzaam, maar niet uit te sluiten. Bij de eerste toedieningen van Comirnaty in de VS zijn 21 gevallen gemeld, bij ongeveer 1 per 100.000 gevaccineerde personen.

Voor de coronavaccins geldt dat iemand het vaccin niet mag krijgen als:

  • U allergisch bent voor een bestanddeel van het vaccin. De bestanddelen van de vaccins staan in de bijsluiter. (Pfizer/BioNTech, Comirnaty) (Moderna). De coronavaccins bevatten geen gelatine, kippeneiwit of antibioticum
  • U bij de eerste vaccinatie met hetzelfde vaccin een ernstige allergische reactie kreeg binnen 4 uren na de prik.
  • U bij de eerste vaccinatie met het hetzelfde vaccin geen ernstige, maar wel hevige klachten van een allergische reactie kreeg snel na de prik.

Een allergische reactie na een ander vaccin, voedingsmiddel of medicijn is geen contra-indicatie voor de coronavaccinatie, maar wel een reden voor extra voorzorgsmaatregelen, zoals een langere observatieperiode na vaccinatie. Overleg altijd met een arts bij een eerdere ernstige allergische reactie of bij een ander vorm van allergie.

Bij mensen met epilepsie kan een vaccinatie of koorts na een vaccinatie een epileptische aanval uitlokken. Dit kan bij alle vaccins gebeuren. Zie hier voor algemene informatie over vaccins en epilepsie.

Bij de coronavaccins zijn er ook meldingen met een epileptische aanval gedaan. Er is geen reden om mensen met epilepsie niet te vaccineren. De richtlijn voor COVID-19 vaccinatie geeft aan dat mensen die vaker een epileptische aanval hebben gekregen na een vaccinatie of na koorts, samen met de arts overwegen wat het beste is om te doen.

Begin januari werden in een aantal landen enkele overlijdens gerapporteerd enkele dagen na vaccinatie met het Pfizer/BioNTech vaccin. Het ging hierbij oudere bewoners van een verpleeghuizen. Kwetsbare ouderen, zoals die in verpleeghuizen, hebben ook zonder vaccineren een kans om te overlijden. Soms is dat onverwacht. En dit kan ook in de gevaccineerde groep gebeuren. Uiteraard wordt goed onderzocht of in die situaties de vaccinatie ook en rol kan hebben gespeeld bij het overlijden.

Het Europees Medicijn Agentschap (EMA) heef laten weten dat er na het bekijken van alle meldingen in de EU van mogelijke bijwerkingen met overlijden, geen veiligheidsrisico is gevonden. Bij deze meldingen ging het om personen ouder dan 65 jaar, bij wie verergering van al bestaande ziekten een waarschijnlijke verklaring voor overlijden lijkt. Sommige personen waren al in het eindstadium van een ernstige ziekte vóór de vaccinatie.

Er zijn ook in Nederland meldingen van overlijdens na coronavaccinatie. Het gaat daarbij om kwetsbare ouderen met ernstige onderliggende gezondheidsproblemen en/of hoge leeftijd. Overlijden na vaccinatie wil niet zeggen dat het overlijden is veroorzaakt door de vaccinatie.

Bij een groot deel zijn de gezondheidsproblemen de meest voor de hand liggende verklaring voor het overlijden. Een aantal kreeg in de dagen na vaccinatie klachten die bekend zijn als bijwerkingen. Het gaat hierbij om klachten zoals koorts, misselijkheid en algemeen niet lekker voelen. Deze klachten zijn op zichzelf niet de oorzaak van overlijden, maar kunnen bij kwetsbare ouderen mogelijk wel bijgedragen hebben aan verslechtering van hun al fragiele gezondheidstoestand. In een deel van de meldingen is het overlijden niet direct verklaarbaar. Om nog beter inzicht te krijgen in de oorzaak van overlijden, de opgetreden bijwerkingen en de rol van mogelijke andere onderliggende gezondheidsproblemen heeft Lareb meer informatie opgevraagd over de meldingen bij de melders. Daarna worden de meldingen nader bekeken en geduid in overleg met externe medische adviseurs.

In Nederland overlijden per week gemiddeld zo’n 750-800 verpleeghuisbewoners. Hier zullen ook mensen bij zijn die pasgeleden zijn gevaccineerd. Er overlijden ook ongeveer 200 verpleeghuisbewoners per week aan corona. Voor degenen met de grootste kwetsbaarheid of een korte levensverwachting is het raadzaam om een zorgvuldige afweging te maken voor vaccinatie.

Lees hier meer over overlijdens na vaccinaties in het algemeen.

Er zijn tot nu toe geen nadelige effecten op lange termijn bekend. De kans op bijwerkingen na vaccinaties die pas later optreden, is over het algemeen erg klein. De meeste bijwerkingen uiten zich binnen enkele dagen tot weken na de vaccinatie.

Ook nadat de vaccins zijn goedgekeurd, worden de bijwerkingen goed in de gaten gehouden. Dat kunnen ook eventuele bijwerkingen zijn die pas later optreden.

Neem contact op met uw arts als er een bijzondere reden is waarom u misschien extra voorzichtig moet zijn met een vaccinatie. Dit geldt in elk geval voor mensen:

  • met een verminderde afweer door ziekte of medicijnen;

De goedgekeurde coronavaccins kunnen gebruikt worden. Mogelijk werken de vaccins minder goed, omdat het immuunsysteem minder goed in staat is om afweerstoffen tegen het vaccin aan te maken.
Meer informatie over vaccinatie en afweerstoornissen vindt u hier

  • die bloedverdunners gebruiken;

De goedgekeurde coronavaccins kunnen gebruikt worden. De coronavaccins worden voorzichtig in een spier toegediend. Dit kan een bloeding of blauwe plek op de prikplaats veroorzaken.

  • die allergisch zijn voor één van de bestanddelen van het vaccin;

Bent u allergisch voor een bestanddeel van het vaccin? Dan mag u het vaccin niet krijgen. De bestanddelen van de vaccins kunt u vinden in de bijsluiter (Pfizer/BioNTech, Comirnaty) (Moderna). 
De coronavaccins bevatten geen gelatine, kippeneiwit of antibioticum.

  • die zwanger zijn of borstvoeding geven;
  • die ernstig ziek zijn of hoge koorts hebben.

Als je COVID-19 hebt dan kun je niet gevaccineerd worden. Vaccineren kan dan na minimaal 4 weken nadat de symptomen zijn begonnen. Als je in het verleden COVID-19 hebt gehad en nu klachtenvrij bent, dan kun je gevaccineerd worden. Het is niet duidelijk of er meer bijwerkingen kunnen optreden als je al eens COVID-19 hebt gehad. In de onderzoeken met de vaccins van Pfizer/BioNTech en Moderna traden geen extra bijwerkingen op bij mensen die al COVID-19 hadden gehad. Het is niet bekend of zij nog COVID-19 klachten hadden toen zij gevaccineerd werden. In een aanvullend onderzoek bleken er bij deze vaccinatie wel hevigere bijwerkingen te zijn bij mensen die eerder COVID-19 hebben gehad. De bijwerkingen waren vergelijkbaar met de bijwerkingen die optreden bij de 2de vaccinatie van de vaccins van Pfizer/BioNTech en Moderna. Van de 2de vaccinatie is bekend dat de bijwerkingen bij een deel van de mensen heviger zijn dan bij de 1ste vaccinatie.

Er zijn nog niet genoeg gegevens bekend over de werkzaamheid van de vaccins bij mensen die al COVID-19 hebben gehad.

Meer informatie over vaccineren en gelijktijdige coronavirus infectie vindt u op de website van LCI.

Je kunt nog COVID-19 krijgen nadat je gevaccineerd bent. Het duurt namelijk nog een aantal dagen voordat het lichaam antistoffen tegen het virus heeft aangemaakt. Voor het vaccin van Pfizer/BioNTech duurt het ongeveer 7 dagen na de 2de vaccinatie voordat ruim 90% van de mensen beschermd is tegen het virus. Voor het vaccin van Moderna is dit na ongeveer 14 dagen na de 2de vaccinatie. Voor het vaccin van AstraZeneca geldt dat na 15 dagen na de 2de vaccinatie ongeveer 60% van de mensen beschermd is.

Als je besmet bent met het virus vlak voor of na de vaccinatie, kun je dus nog ziek worden. De kans dat je COVID-19 krijgt na de 2de vaccinatie is klein, maar wel aanwezig.

De kans dat je na de 1ste vaccinatie COVID-19 krijgt is groter, omdat je dan nog minder goed beschermd bent. Daarom blijft het belangrijk om je te laten testen wanneer je klachten krijgt die passen bij COVID-19 (verkoudheidsklachten, reuk- of smaakverlies, benauwdheid) of als er sprake is van een grote kans op besmetting.

Voor de coronavaccins geldt dat iemand het vaccin niet mag krijgen als:

  • U allergisch bent voor een bestanddeel van het vaccin. De bestanddelen van de vaccins staan in de bijsluiter. (Pfizer/BioNTech, Comirnaty) (Moderna). De coronavaccins bevatten geen gelatine, kippeneiwit of antibioticum.
  • U bij de eerste vaccinatie met hetzelfde vaccin een ernstige allergische reactie kreeg binnen 4 uren na de prik.
  • U bij de eerste vaccinatie met het hetzelfde vaccin geen ernstige, maar wel hevige klachten van een allergische reactie kreeg snel na de prik.

Een allergische reactie na een ander vaccin, voedingsmiddel of medicijn is geen contra-indicatie voor de coronavaccinatie, maar wel een reden voor extra voorzorgsmaatregelen, zoals een langere observatieperiode na vaccinatie. Overleg altijd met een arts bij een eerdere ernstige allergische reactie of bij een ander vorm van allergie.

Er is op dit moment onvoldoende informatie bekend over de veiligheid van het gebruik van coronavaccins tijdens de zwangerschap of borstvoeding. Bespreek met uw arts wat in uw situatie het beste is.

De meeste bijwerkingen van de coronavaccins zijn mild en verdwijnen na enkele dagen zonder dat behandeling nodig is. Heeft u klachten die passen bij een allergische reactie? Bijvoorbeeld huiduitslag over het hele lichaam, zwelling van de lippen, tong of ogen en benauwdheid. Neem dan direct contact op met uw huisarts. 

Heeft u andere klachten en maakt u zich zorgen? Neem dan ook contact op met uw huisarts. Bijvoorbeeld als de bijwerkingen lang aanhouden of erger worden.

U kunt uw bijwerking ook melden bij Bijwerkingencentrum Lareb. 

Soms kunnen klachten na coronavaccinatie lijken op symptomen van COVID-19. Bekende klachten na vaccinatie zijn: pijn op de injectieplaats, roodheid en zwelling, vermoeidheid, hoofdpijn, spier- en gewrichtspijn, rillingen, misselijkheid, koorts en opgezette lymfeklieren in de oksel (en soms ook in de hals of bij het sleutelbeen). Deze klachten zijn meestal binnen 1 tot 2 dagen verdwenen. Zijn de klachten na 2 dagen nog niet weg, ervaart u typische COVID-19 symptomen zoals verkoudheidsklachten, reuk- of smaakverlies en benauwdheid, of is er sprake van een grote kans op besmetting (door bijvoorbeeld intensief contact met iemand met COVID-19), dan kan het verstandig zijn om te testen op COVID-19. Overleg bij twijfel altijd eerst even met uw huisarts.

Het duurt enkele weken totdat het vaccin goed werkt. De eerste weken na de vaccinatie kunt u besmet raken met het coronavirus. U kunt dan ook besmettelijk zijn voor anderen. Ook na de (beide) vaccinaties is het mogelijk dat u nog besmet wordt met het coronavirus, al wordt die kans wel veel kleiner.

Let op, bijwerkingen van een vaccinatie zijn niet besmettelijk. Horen de klachten bij COVID-19 of een andere infectie, dan bent u wel besmettelijk voor anderen.

Alle vermoedens van bijwerkingen kunnen gemeld worden. Meld vooral die bijwerkingen die u opvielen. Bijvoorbeeld omdat de bijwerking niet in de bijsluiter staat. Of omdat de bijwerking anders of heviger verliep dan u had verwacht.

Het melden van bijwerkingen is niet verplicht. Voor zorgverleners bestaat daarop één belangrijke uitzondering, namelijk dat vermoedens van ernstige bijwerkingen gemeld moeten worden volgens de Geneesmiddelenwet Artikel 78 lid 3.

Er is sprake van een ernstige bijwerking als die bijwerking leidt tot ziekenhuisopnames, blijvende invaliditeit, een aangeboren afwijking, een levensbedreigende situatie of overlijden.

Voor overlijden na vaccinatie betekent dit dat een zorgverlener zelf moet inschatten of er vermoedelijk een relatie bestaat tussen de vaccinatie en het overlijden. Melden is niet verplicht als er overduidelijk sprake is van een andere oorzaak dan vaccinatie. Is de relatie nog heel onduidelijk, dan kan het laagdrempelig gemeld worden. Lareb beoordeelt bij ieder gemeld overlijden zorgvuldig hoe sterk de mogelijke relatie tussen het overlijden en de vaccinatie is.

 

De meeste bijwerkingen van de coronavaccins zijn mild en passen bij de reactie van het lichaam op het vaccin. Reacties op de prikplaats, hoofdpijn, vermoeidheid, spierpijn, pijn in de gewrichten, koorts, misselijkheid en rillingen en opgezette lymfeklieren in de oksel (en soms ook in de hals of bij het sleutelbeen) zijn bekende bijwerkingen. Deze klachten zijn meestal geen reden om de tweede prik niet te nemen.

Had u een allergische reactie na de eerste vaccinatie?
U mag de tweede vaccinatie met hetzelfde vaccin niet krijgen als u bij de eerste prik een ernstige allergische kreeg die binnen 4 uren optrad. Was de allergische reactie hevig maar niet direct ernstig? Dan is dat ook een reden om de tweede vaccinatie niet te nemen.

Heeft u andere klachten of waren de klachten bij u opvallend ernstig en maakt u zich zorgen? Bespreek dit dan altijd eerst met uw huisarts.