Coronavirus infectie (COVID-19) tijdens de borstvoedingsperiode

Overzicht

Het coronavirus gaat vrijwel niet over naar de moedermelk. Bij minder dan 4,5% van de besmette moeders zijn virusdeeltjes aangetoond in de moedermelk. Er zijn tot nu toe geen besmettingen van kinderen via de moedermelk vastgesteld. Besmetting via de moedermelk lijkt daarom niet waarschijnlijk. Bovendien bevat bij een groot deel van de moeders de moedermelk na een COVID-19 infectie antistoffen tegen het coronavirus. Door borstvoeding te geven krijgt de baby de eerste maanden bescherming tegen het virus mee. 

Let op:

  • Neem bij het geven van borstvoeding bij een COVID-19 besmetting extra maatregelen om besmetting van het kind te voorkomen. Draag een medisch mondmasker en was de handen grondig gedurende 20 seconden voor en na het voeden.

Overgang naar moedermelk
In de literatuur worden bijna 500 moeders beschreven waarbij de moedermelk is getest op SARS-CoV-2 [1-5,13-16,18]. Slechts in een klein deel van de gevallen (<4,5%) was deze test positief. In de melk is tot nu toe geen virus aangetroffen dat zich kon repliceren (replicatie is het proces waarin DNA verdubbeld wordt).

Besmetting via de moedermelk.
Er is tot nu toe geen bewijs voor besmetting met SARS-CoV-2 via de moedermelk [1-7,13-16,18]. Moedermelk wordt daarom niet gezien als een serieuze bron van besmetting met het virus.

  • Van de kinderen die blootgesteld waren aan besmette moedermelk testten slechts enkele kinderen positief voor COVID-19. Deze kinderen bleken echter niet besmet geraakt via de moedermelk.
  • Daarnaast zijn er meerdere onderzoeken waarin pasgeboren kinderen zijn onderzocht die borstvoeding kregen terwijl de moeder besmet was met SARS-CoV-2 [6,7,11,19-22]. Geen van de  kinderen raakte besmet via de moedermelk.
  • Uit een grote cohort studie met gegevens uit 18 landen bleek dat er geen verband is tussen het krijgen van borstvoeding en een positieve PCR test van de baby [12].

Antistoffen in de moedermelk
Borstvoeding van besmette moeders kan een bron van corona-antistoffen zijn voor de zuigeling: IgG, IgA en IgM zijn aangetoond in de melk [2,4-10,23]. 
In een onderzoek uit het AMC (COVID MILK studie) [17,24] wordt gezien dat borstvoeding minstens 5 maanden antistoffen (IgA) bevat. Ook blijkt de moedermelk met antistoffen in laboratoriumtesten het SARS-CoV-2 virus effectief te bestrijden. Dit wordt ook gezien in een studie van Dong [9]. Bij in vitro onderzoek (onderzoek in laboratorium op cellen) bleek 62% van melkmonsters in staat SARS-CoV-2 activiteit te neutraliseren. De meeste monsters borstvoeding bevatte IgA en IgG. Er werd geen SARS-CoV-2 RNA in de borstvoeding gevonden. Na vaccinatie met het Coronavaccin tijdens de borstvoeding worden ook antistoffen in de moedermelk aangetroffen. 

COVID-19
Zie ook de informatie over de effecten van COVID-19 tijdens de zwangerschap.

Algemene informatie over het coronavirus is te vinden op de website van het RIVM.

 

 


  • Kumar J, Meena J, Yadav A. SARS-CoV-2 detection in human milk: a systematic review. The journal of maternal-fetal & neonatal medicine : the official journal of the European Association of Perinatal Medicine, the Federation of Asia and Oceania Perinatal Societies, the International Society of Perinatal Obstetricians. 2021-02-08;:1-8
  • Rodrigues C, Baia I, Domingues R. Pregnancy and Breastfeeding During COVID-19 Pandemic: A Systematic Review of Published Pregnancy Cases. Frontiers in public health. 2020-11-23;8:558144
  • Centeno-Tablante E, et al. Transmission of SARS-CoV-2 through breast milk and breastfeeding: a living systematic review. Annals of the New York Academy of Sciences. 2020-08-28;
  • Zhu F, Zozaya C, Zhou Q. SARS-CoV-2 genome and antibodies in breastmilk: a systematic review and meta-analysis. Archives of disease in childhood. Fetal and neonatal edition. 2021-09-01;106(5):514-521
  • Maeda MFY, et al. Vertical transmission of SARS-CoV2 during pregnancy: A high-risk cohort. Prenatal diagnosis. 2021-06-08;
  • Lebrao CW, et al. Early Identification of IgA Anti-SARSCoV-2 in Milk of Mother With COVID-19 Infection. Journal of human lactation : official journal of International Lactation Consultant Association. 2020-11-01;36(4):609-613
  • Gao X, et al. Clinical and immunologic features among COVID-19-affected mother-infant pairs: antibodies to SARS-CoV-2 detected in breast milk. New microbes and new infections. 2020-09-01;37:100752
  • Pace RM, et al. Characterization of SARS-CoV-2 RNA, Antibodies, and Neutralizing Capacity in Milk Produced by Women with COVID-19. mBio. 2021-02-09;12(1)
  • Dong Y, et al. Antibodies in the breast milk of a maternal woman with COVID-19. Emerging microbes & infections. 2020-12-01;9(1):1467-1469
  • Fox A, et al. Robust and Specific Secretory IgA Against SARS-CoV-2 Detected in Human Milk. iScience. 2020-11-20;23(11):101735
  • Shlomai NO, et al. Neonatal SARS-CoV-2 Infections in Breastfeeding Mothers. Pediatrics. 2021-04-13;
  • Villar J, et al. Maternal and Neonatal Morbidity and Mortality Among Pregnant Women With and Without COVID-19 Infection: The INTERCOVID Multinational Cohort Study. JAMA pediatrics. 2021-04-22;
  • Tolu LB, Ezeh A, Feyissa GT. Vertical transmission of Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2: A scoping review. PloS one. 2021-04-22;16(4):e0250196
  • Cimolai N. A Comprehensive Analysis of Maternal and Newborn Disease and Related Control for COVID-19. SN comprehensive clinical medicine. 2021-03-17;:1-23
  • Briana DD, et al. Early human milk lactoferrin during SARS-CoV-2 infection. The journal of maternal-fetal & neonatal medicine : the official journal of the European Association of Perinatal Medicine, the Federation of Asia and Oceania Perinatal Societies, the International Society of Perinatal Obstetricians. 2021-05-09;:1-4
  • Maeda MFY, et al. Vertical transmission of SARS-CoV2 during pregnancy: A high-risk cohort. Prenatal diagnosis. 2021-06-08;
  • van Keulen BJ, et al. Human Milk from Previously COVID-19-Infected Mothers: The Effect of Pasteurization on Specific Antibodies and Neutralization Capacity. Nutrients. 2021-05-13;13(5)
  • Dong L, et al. Evaluation of vertical transmission of SARS-CoV-2 in utero: Nine pregnant women and their newborns. Placenta. 2021-08-01;111:91-96
  • Arora D, et al. Assessment of materno-foetal transmission of SARS-CoV-2: A prospective pilot study. Medical journal, Armed Forces India. 2021-07-01;77:S398-S403
  • Moffat MA, Dessie AS, O'Leary K. Short-term outcomes of infants born to mothers with SARS-CoV-2 infection. The journal of maternal-fetal & neonatal medicine : the official journal of the European Association of Perinatal Medicine, the Federation of Asia and Oceania Perinatal Societies, the International Society of Perinatal Obstetricians. 2021-09-01;:1-7
  • Salvatore CM, et al. Neonatal management and outcomes during the COVID-19 pandemic: an observation cohort study. The Lancet. Child & adolescent health. 2020-10-01;4(10):721-727
  • Gupta P, et al. An observational study for appraisal of clinical outcome and risk of mother-to-child SARS-CoV-2 transmission in neonates provided the benefits of mothers' own milk. European journal of pediatrics. 2021-08-11;
  • Juncker HG, et al. Antibodies Against SARS-CoV-2 in Human Milk: Milk Conversion Rates in the Netherlands. Journal of human lactation : official journal of International Lactation Consultant Association. 2021-08-01;37(3):469-476
  • Juncker HG, et al. Human Milk Antibodies Against SARS-CoV-2: A Longitudinal Follow-Up Study. Journal of human lactation : official journal of International Lactation Consultant Association. 2021-08-01;37(3):485-491

Laatst bijgewerkt op 10-09-2021


Bij elke zwangerschap is er een basisrisico van 10 tot 15% op een miskraam en van 2 tot 4% op het krijgen van een baby met een aangeboren afwijking. De informatie bij zwangerschap gaat over de vraag of dit risico groter wordt door gebruik van het geneesmiddel of vaccin. Daarnaast bespreken we diverse andere risico’s voor het ongeboren kind, zoals de kans op vroeggeboorte of een laag geboortegewicht. De informatie bij borstvoeding is gebaseerd op het mogelijke risico voor de zuigeling, uitgaande van een gezonde, voldragen baby van 0 tot 2 maanden. Bij een te vroeg geboren, kleine, lichte of zieke baby moet men extra voorzichtig zijn. Een oudere zuigeling is juist minder kwetsbaar. We gaan bij zwangerschap en borstvoeding uit van de gebruikelijke dosering, zonder dat de patiënt daarbij andere geneesmiddelen gebruikt. Of het gebruik van een geneesmiddel de beste keuze is, en welk geneesmiddel in dat geval de voorkeur heeft, kan per persoon en per situatie verschillen. Daarom is goed overleg tussen zorgverlener en patiënt essentieel. Deze informatie is bedoeld ter ondersteuning van dit overleg en kan de medische zorg niet vervangen.