Aa Lettergrootte
16
 
Diverse middelen bij reumatische aandoeningen tijdens de zwangerschap
Overzicht

Sulfasalazine is een voorkeursmiddel tijdens de zwangerschap, er is veel ervaring mee opgedaan.

Azathioprine en ciclosporine worden veel gebruikt in de zwangerschap. Het risico op aangeboren afwijkingen lijkt niet verhoogd. Deze middelen kunnen bij gebruik in de zwangerschap tijdelijke effecten geven bij de baby.

Methotrexaat kan aangeboren afwijkingen en verminderde intelligentie veroorzaken bij de mens.

Bij gebruik van penicillamine tijdens de zwangerschap is een verhoogde kans op bindweefselproblemen bij de neonaat gezien.

Let op

  • Het gebruik van methotrexaat is gecontra-indiceerd tijdens de gehele zwangerschap.
  • Gebruik bij sulfasalazine ook 0,4 - 0,5 mg foliumzuur per dag.
Risico indeling
  • Meest veilig Dit geneesmiddel is -binnen deze groep- de veiligste keuze voor gebruik tijdens de zwangerschap. Er is, in onderzoek of in de praktijk, geen verhoogd risico gevonden op aangeboren afwijkingen of andere nadelige effecten op de zwangerschap.
    • - sulfasalazine
  • Mogelijk risico Dit geneesmiddel kan mogelijk nadelige effecten hebben op zwangerschap of –ongeboren- kind (zie tekst ‘Meer weten’). Weeg de mogelijke nadelige effecten af tegen het belang van behandeling van de moeder. Overweeg of een veiliger middel gebruikt kan worden of voer extra controles uit.
    • - azathioprine
    • - ciclosporine
  • Risico op aangeboren afwijkingen Dit geneesmiddel geeft een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen of andere blijvende schade. Gebruik dit middel alleen in uitzonderingsgevallen (met extra controles). Kies zo mogelijk voor een veiliger middel of staak -tijdelijk- de behandeling.
    • - methotrexaat
    • - penicillamine
  • Risico onbekend Over gebruik van dit geneesmiddel tijdens de zwangerschap is geen of onvoldoende informatie beschikbaar. Het is niet mogelijk om een uitspraak te doen over de veiligheid. Kies bij voorkeur voor een middel waarvan meer bekend is over de veiligheid.
    • - aurothiomalaat
    • - chloroquine
    • - glucosamine
    • - hydroxychloroquine

Middelen bij reumatische aandoeningen
De behandeling van reuma tijdens de zwangerschap is niet eenvoudig. Behandel de aandoening altijd optimaal, exacerbaties kunnen het verloop van de zwangerschap ongunstig beïnvloeden. Het risico op onder andere spontane abortus, vroegtijdige bevalling en een laag geboortegewicht is verhoogd. Vrouwen krijgen daarom het advies om alleen in een rustige fase van de aandoening zwanger te worden.

De keuze voor de medicatie tijdens de zwangerschap is afhankelijk van de medische historie en situatie van de zwangere. Binnen de verschillende geneesmiddelgroepen gaat de voorkeur uit naar de middelen waarmee de meeste ervaring is opgedaan.

Methotrexaat
Methotrexaat is teratogeen bij de mens. Het kan intra-uteriene groeivertraging, ledemaats-, schedel- en aangezichtsafwijkingen en afwijkingen in het centrale zenuwstelsel (al dan niet gepaard met een verminderde intelligentie) veroorzaken. De hoogte van het risico en de exacte gevoelige periode zijn niet bekend. Een veilige dosis kan niet worden vastgesteld. Het gebruik van methotrexaat is daarom gecontra-indiceerd tijdens de gehele zwangerschap.

Penicillamine
Bij het gebruik van penicillamine tijdens de zwangerschap zijn een verhoogde kans op liesbreuk, (voorbijgaande) cutis laxa en andere bindweefselproblemen bij de neonaat gezien. Gebruik dit middel alleen als er geen alternatieven zijn.

Azathioprine en ciclosporine
Azathioprine en ciclosporine zijn uitgebreid onderzocht in de zwangerschap, vooral bij transplantatiepatiënten en patiënten met chronische darmontsteking. De ervaring tot nu toe wijst niet op een hoger risico op aangeboren afwijkingen. Gebruik van azathioprine en ciclosporine kan wel tijdelijke effecten geven bij de pasgeborene. In onderzoek is neonatale immunosuppressie en neonatale leukopenie en pancytopenie gezien. Het risico op neonatale leukopenie en pancytopenie is het grootst als de moeder zelf ook leukopenie heeft gehad in het derde trimester. Het advies is het bloedbeeld bij de moeder in het derde trimester te controleren, en indien nodig de dosering van de medicatie te verlagen. Bij gebruik van azathioprine en ciclosporine is ook groeivertraging en vroeggeboorte gezien. Het is niet bekend of dit komt door de medicatie, door comedicatie zoals corticosteroïden, de chronische darmontsteking of een combinatie van deze factoren.

Sulfasalazine
Met sulfasalazine is veel ervaring opgedaan tijdens de zwangerschap. Sulfasalazine is een foliumzuurantagonist. Foliumzuursuppletie wordt aanbevolen in de dosering die wordt geadviseerd voor elke zwangere.

Hydroxychloroquine
Redelijke ervaring met het gebruik hydroxychloroquine in dagelijkse dosering zoals bij SLE en andere reumatische aandoeningen wijst tot nu toe niet op een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen. In de literatuur zijn meer dan 1100 zwangerschappen beschreven. De data komen uit kleine case series of studies. Dit bemoeilijkt de interpretatie van de data.
Hydroxychloroquine kan bij direct gebruik toxisch voor oog en oor zijn. In meerdere studies is gekeken naar de ogen en het gehoor van de neonaten. Er zijn tot nu toe geen nadelige effecten gezien. Meer onderzoek hiernaar is wenselijk.

Chloroquine
De ervaring met het langdurig gebruik van chloroquine is beperkt, maar laat geen eenduidig verhoogd risico zien. Gehoor-, evenwichts- en retina-afwijkingen zijn een enkele maal beschreven bij langdurig gebruik in hoge dosering. Bij gebruik van chloroquine tot aan de partus kan een hyperbilirubinemie optreden bij de neonaat, vooral in het geval van een G6PD-deficiëntie.

Aurothiomalaat
Bij proefdieren is stapeling van goudverbindingen in foetale weefsels beschreven. Het is onbekend of dit ook bij de mens gebeurt en wat hiervan de klinische gevolgen zijn. Vermijd daarom bij voorkeur goudverbindingen zoals aurothiomalaat gedurende de gehele zwangerschap.

Glucosamine
Van glucosamine zijn onvoldoende gegevens bekend.

Laatst bijgewerkt op 24-05-2019


De informatie op deze pagina is gebaseerd op gebruik van het geneesmiddel in de aanbevolen dosering, zonder dat de patiënt daarbij andere geneesmiddelen gebruikt. Welk geneesmiddel de beste keuze is, kan per persoon en per situatie verschillen. Daarom is goed overleg tussen zorgverlener en patiënt essentieel. Bij elke zwangerschap is er een basisrisico van 10 tot 15% op een miskraam en van 2 tot 4% op het krijgen van een baby met een aangeboren afwijking. De informatie bij zwangerschap gaat over de vraag of dit risico groter wordt door gebruik van het geneesmiddel. De informatie over borstvoeding is gebaseerd op het mogelijke risico voor de zuigeling, uitgaande van een gezonde, voldragen baby van 0 tot 2 maanden. Bij een te vroeg geboren, kleine, lichte of zieke baby moet men extra voorzichtig zijn. Een oudere zuigeling is juist minder kwetsbaar.